2026-06-28, Lief dagboek

Zondag; Wat eten we vandaag?; Modern warfare: de VS en AI; Tau-Dag.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is dagboek.png

Wat eten we vandaag?:

Klik op afbeelding voor origineel

Knipselkrant:

Modern warfare: de VS en AI Waar iedereen op zat te wachten gebeurde deze week: Anthropic bracht Fable 5 uit, de consumentenversie van Mythos 5, een van de meest geavanceerde AI-modellen die tot nu toe publiek beschikbaar zijn gekomen. Fable 5 wordt gezien als het beste, meest autonoom werkende programmeer- en redeneermodel ooit. Maar: op 12 juni gebood de Amerikaanse overheid de toegang ertoe voor alle buitenlandse staatsburgers op te schorten, ongeacht waar zij zich bevinden. Het is een vorm van modern warfare, een machtsuitoefening die lijkt op de exportbeperkingen rond geavanceerde chips: de toegang tot een geavanceerd AI-model wordt behandeld als een strategische grondstof. Waar velen van ons al jaren voor waarschuwen wordt nu werkelijkheid. Wat gebeurt er als de meest productieve, krachtige technologie van deze eeuw alleen beschikbaar blijft voor Amerikaanse burgers en bedrijven? Dit is een geopolitieke machtsstrijd die niet meer gaat over olie, gas of staal, maar over intelligentie. Je zou denken dat alle kranten, radio- en tv-uitzendingen hier vandaag over rapporteren. Maar Nederland, Europa, lijkt opnieuw verrast dat de wereld inmiddels zo werkt. De achtergrond hiervan beschrijf ik in Eigen planeet eerst en Ik zie wat ik geloof: de macht is allang verschoven, maar onze politieke verbeelding en daadkracht lopen mijlenver achter. Het is het resultaat van een gedeeld belang tussen landelijke populisten, die gedijen bij het constante theater op straat (misschien vanavond weer een talkshow vullen over migratie en zondebokpolitiek?) en globalisten zoals Trump en Big Tech, die de werkelijke machinekamer in de cloud besturen. De VS behandelen AI als een strategische grondstof, terwijl Europa nog steeds doet alsof het een consumentenproduct is. Ja: NL, de EU, zou hier vandaag nog op moeten reageren. Maar tegelijkertijd zijn deze ontwikkelingen te belangrijk om aan techbedrijven, consultants en een handvol beleidsmakers over te laten. Juist dit soort machtsverschuivingen gedijen bij een gebrek aan publieke kennis en aandacht. Daarom: begrijp wat hier gebeurt. Praat erover. Lees je in. “In de gehele westerse wereld verschoof de invloed van publiek naar privaat; de markt verplaatste zich van lokaal naar mondiaal en koloniseerde vanaf daar de politiek. Deze verschuivingen zijn cruciaal voor wat daarna komt, ze legden de infrastructuur voor de machtsgreep van technologiebedrijven als architecten van de nieuwe werkelijkheid.” “De vraag is allang niet meer of technologie ons leven helpt en vergemakkelijkt, maar wie er heerst over de voorwaarden waaronder wij denken, spreken, voelen en handelen.” Uit: Ik zie wat ik geloof (2026) Met dank weer aan Daan Weddepohl, mijn immer ingevoerde tech-sparring partner 😉

– Roxane Van Iperen

Lees op Substack

Agenda:

Weer:

Links:
In de geschiedenis

Tau-Dag / Tau Day 2026

Tau

Tau (τ) [/tɑu/] heeft, in navolging van pi-dag, ook een eigen dag: tau-dag.

Tau is de 19e letter van het Griekse alfabet, is in 2010 door fysicus-ondernemer Michael Hartl voorgestelde symbool voor de wiskundige constante tweemaal pi (2π), welke constante sinds 2001 wordt gepropageerd door initiatiefnemer Bob Palais (wiskundehoogleraar) en een groep medestanders als vervanging van de cirkelconstante π. Door τ te gebruiken in formules, in plaats van 2π, kunnen wiskundige formules worden verkort. Uit de formule voor de omtrek van een cirkel volgt dat een volledige cirkel overeenkomt met τ radialen.

Links:
The Tau Manifesto

State of the Tau 2026

VPRO #Tegenlicht – Zo bepaalt geografie de macht van Amerika, Rusland en China | Tim Marshall (TV internet)

Tegenlicht is een informatief televisieprogramma van de VPRO via het internet.

Door de VPRO wordt het programma bestempeld als documentaire op het vlak van politiek, economie, sociologie en wetenschap. Het programma stelt zich ten doel inzicht in de werking van de samenleving te verschaffen.

Geopolitiek is terug van nooit weggeweest. De term is niet meer weg te denken uit het dagelijkse nieuws, maar wordt deze wel correct gebruikt? In deze Tegenlicht-aflevering neemt Tim Marshall ons mee naar de kern van geopolitiek: de manier waarop landschap, grenzen, natuurlijke hulpbronnen en strategische ligging het gedrag van wereldmachten vormgeven.

Links:
Putting the geo back in geopolitics, hoe geografie de wereldpolitiek bepaalt

Day of Deafblindness 2026

The UN General Assembly adopted resolution A/RES/79/294, proclaiming 27 June of each year the International Day of Deafblindness.

This day commemorates the birth of renowned author Helen Keller (1880 – 1968), one of the most iconic figures in the deafblindness community. Deafblindness is a combined vision and hearing impairment of such severity that it is hard for the impaired senses to compensate for each other, and is thus a distinct disability with its own specific challenges, barriers and requirements for support and inclusion, different from those provided to individuals, who are solely deaf or blind. Deafblind persons face barriers owing to deafblindness not being treated and/or recognized as a distinct disability, further leading to invisibility in statistics, policies and programmes, and therefore impeding access to services. Professional deafblind interpreters and interpreter-guides are critical in ensuring access to information, communication, services and fundamental rights, as well as enabling individuals with deafblindness to live independently and be included in the community.

Links:
Day of Deafblindness

#AsteroidDay Dag van de Planetoïde 2026

Asteroid Day (also known as International Asteroid Day) is an annual global event which is held on June 30, the anniversary of the Tunguska event in 1908 when a meteor air burst levelled about 2,150 km2 of forest in Siberia, Russia.

Asteroid Day was cofounded in 2014 (the year after the 2013 Chelyabinsk meteor air burst) by physicist Stephen Hawking, B612 Foundation president Danica Remy, Apollo 9 astronaut Rusty Schweickart, filmmaker Grigorij Richters, and Brian May (Queen guitarist and astrophysicist). In 2016, the United Nations proclaimed Asteroid Day be observed globally on June 30 every year in its resolution. The event aims to raise awareness about asteroids and what can be done to protect the Earth, its families, communities, and future generations from a catastrophic event.

Links:
Asteroid Day

Torino scale

Asteroid Day Festival 2026 (TV webcast)

Vroege Vogels Radio | 28 juni 2026 (Radio 1 NPO)

Vroege Vogels

Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.

In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).

Net over de grens in het Duitse Zwillbrocker Venn leeft een flamingokolonie van zo’n 80 vogels groot. Natuurfotograaf Erik Ottema volgt de kolonie al een jaar of tien en is er bijna dagelijks te vinden. In 2022 besloot Militair Jesse zich in Oekraïne in te zetten voor de vrede en vrijheid. In mei 2024 kwam hij daar om. Zijn laatste wens was om met zijn nalatenschap een stuk landbouwgrond te kopen en dat weer te laten verwilderen tot natuur. Veel jonge trekvogels leren de route van hun ouders, maar hoe zit dat bij kleine zangvogels? Nieuw onderzoek naar de bonte vliegenvanger laat zien dat zowel genen als de omgeving waarin een vogel opgroeit bepalen waar hij uiteindelijk overwintert. En verder: sociale voedseltuin, eat more trees, klimaatbuffer, drijvende tuinen en landbouwplannen van Van Essen . De column is van Bibi Dumon Tak. Vroege Vogels Radio wordt gepresenteerd door Menno Bentveld vanuit het Groene Huis in Amersfoort.

Links:
Vroege Vogels Radio