A3veen.nl

Het College voor de Rechten van de Mens maakt zich zorgen over de informatie die de overheid verzamelt over demonstraties en demonstranten, dat kan ertoe leiden dat mensen de overheid wantrouwen, schrijft het college in zijn Jaarlijkse rapportage 2025-2026: Demonstreren in beeld.

Demonstratievrijheid is onmisbaar in een democratie. Het draagt eraan bij dat iedereen zich kan uitspreken in het publieke debat. De overheid heeft als taak om demonstraties goed te laten verlopen. Het is dan ook niet vreemd dat de overheid informatie over demonstraties verzamelt, bijvoorbeeld om het verkeer te kunnen omleiden, of ervoor te zorgen dat een demonstratie en tegendemonstratie tegelijkertijd kunnen plaatsvinden. Maar dat verzamelen van informatie kan ook te ver gaan. Zo kan de informatie ook gegevens bevatten over de mensen die meedoen, zoals hun naam en woonplaats. Of over waar zij voor staan, zoals hun politieke of religieuze opvattingen. Het feit, of alleen al het gevoel, zo in de gaten te worden gehouden door de overheid leidt ertoe dat sommige mensen niet meer deelnemen aan een demonstratie, of zelfs helemaal niet meer aan het publieke debat meedoen. Dat moeten we voorkomen. Het College voor de Rechten van de Mens heeft onderzoek gedaan welke informatie over demonstraties en mensen die demonstreren de overheid mag verzamelen. Met aanbevelingen gericht aan de overheid wil het College de demonstratievrijheid bevorderen waar iedereen in de democratische rechtsstaat vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid aan kan bijdragen. Het College heeft voor de Jaarrapportage verschillende vormen van informatieverzameling bekeken, beschreven welke mensenrechtelijke normen hiervoor gelden, en geput uit gesprekken met burgemeesters, het Openbaar Ministerie, politie en onderzoek laten uitvoeren onder maatschappelijke organisaties door het Verwey Jonker Instituut. Het steeds verdergaande verzamelen van informatie over demonstraties en demonstranten kan ook andere gevolgen hebben. Het kan ertoe leiden organisatoren van demonstraties niet meer overleggen met de overheid, bijvoorbeeld door een voorgenomen demonstratie niet aan te melden. Als gevolg daarvan gaat de overheid op andere manieren informatie verzamelen over aanstaande demonstraties, of met camera’s toezicht houden. Daarbij is het voor demonstranten niet altijd duidelijk wat er met de verzamelde informatie gebeurt. Dit kan het wederzijdse wantrouwen tussen demonstranten en overheid verder versterken. Dat kan leiden tot spanningen tussen demonstranten en, bijvoorbeeld, de politie.

Links:
Jaarlijkse rapportage 2025-2026: Demonstreren in beeld