In de geschiedenis
Links:
Wikipedia
Woord van het Jaar 2025 – publicatie
Het Woord van het jaar verwijst naar een nieuw woord dat met behulp van een verkiezing wordt uitgekozen als het kenmerkendste of belangrijkste woord dat de gebeurtenissen van een jaar karakteriseert.
De eerste Nederlandse verkiezing voor Woord van het jaar is in 2003 opgezet door Koen Gubbels van vertaalbureau The Language Lab in Amsterdam. De Nederlandse versie werd geïnspireerd door al bestaande Amerikaanse verkiezingen als de Word of the year-verkiezing van de American Dialect Soceity en Merriam-Webster’s Words of the Year. De bedoeling was aan de hand van neologismen of oude woorden die ineens weer in zwang raakten een beeld te geven van gebeurtenissen die hun stempel drukten op een bepaald jaar. De website maakte gebruik van user-generated content, waarbij gebruikers zelf woorden konden nomineren. In juni 2006 besloot de redactie van The Language Lab door financiële en organisatorische redenen de website op te heffen, waarna in 2007 Van Dale in samenwerking met dagblad De Pers en het Genootschap Onze Taal de verkiezing overnamen. Voor die verkiezing werd er een voorselectie werd gemaakt van de genomineerde woorden waaruit door sitebezoekers een favoriet werd gekozen. Sinds de editie van 2010 werden de uitslagen voortaan gescheiden in een Nederlands en in een Vlaams deel, werd de uitslag beperkt tot drie woorden en kon er ook worden gestemd in verschillende categorieën. In 2018 besloot Van Dale om te stoppen met de nevencategorieën en de verkiezing te beperken tot een algemene uitslag van drie woorden.
Het gekozen Van Dale Woord van het Jaar 2025 voor Nederland en België is: ‘hallucineren’ (gezegd van generatieve taalmodellen): informatie verstrekken die niet op (betrouwbare) data gebaseerd is en die daarom onnauwkeurig of volstrekt onjuist is. Hallucineren is geen nieuw woord, maar kreeg er recentelijk deze betekenis bij. Die betekenis werd bovendien in 2025 gangbaar dankzij de brede inburgering van AI-toepassingen, zoals ChatGPT en Gemini, die gebruikmaken van generatieve taalmodellen. We kozen voor dit woord omdat het een belangrijke ontwikkeling in de samenleving én in de taal weerspiegelt. Immers, AI-toepassingen gebruiken ook zelf taal om gebruikersvragen te beantwoorden, ‘zeggen’ soms dingen die onjuist zijn en beïnvloeden zo onze woordenschat.
Het Glazen Huis van Verzet
Van 19 tot 22 december 2025 organiseert de Rotterdam Palestina Coalitie het Glazen Huis van Verzet: samen voor DR Congo, Palestina en Sudan, een doorlopend programma (dag en nacht).
Drie landen verbonden door een systeem van onderdrukking en onrecht. Drie bevolkingen die vechten tegen geweld en genocide. En één beweging die samen opstaat. Vier dagen lang worden verhalen voorgelezen. Verhalen van gewone mensen, slachtoffers, journalisten, hulpverleners en kunstenaars uit deze landen en daarbuiten. Want elk verhaal van iemand die onderdrukking meemaakt, doet ertoe. Cijfers krijgen een gezicht en het wordt duidelijk dat het gaat om mensen zoals jij en ik. Woede en machteloosheid worden omgezet in actie, bouwen verbinding en wakkeren strijdbaarheid aan. Dit afgewisseld met mooie gesprekken, poëzie en muziek. En wie weet, met een beetje geluk halen we ook weer veel geld op voor het goede doel!
Links:
Glazen Huis van Verzet
Arctic Report Card 2025
Now in its 20th year, the Arctic Report Card (ARC) 2025 provides a clear view of a region warming far faster than the rest of the planet.
Along with reports on the state of the Arctic’s atmosphere, oceans, cryosphere, and tundra, this year’s report highlights major transformations underway—atlantification bringing warmer, saltier waters northward, boreal species expanding northward into Arctic ecosystems, and “rivers rusting” as thawing permafrost mobilizes iron and other metals. Across these changing landscapes, sustained observations and strong research partnerships, including those led by communities and Indigenous organizations, remain essential for understanding and adaptation.
Links:
Arctic Report Card 2025
Arctic endured year of record heat as climate scientists warn of ‘winter being redefined’
2025-12-15, Lief dagboek
Maandag; Wat eten we vandaag?; Geen podium voor genocide; Remembrance Day of Journalists Killed in the Line of Duty in the Russian Federation; Koninkrijksdag / Naturalisatiedag; Peak glacier extinction in the mid-twenty-first century.
Wat eten we vandaag?:
Knipselkrant:
Agenda:
Weer:
Links:
In de geschiedenis
Koninkrijksdag / Naturalisatiedag 2025
Koninkrijksdag (Papiaments: Dia di Reino; Engels: Kingdom Day) of Statuutdag en Naturalisatiedag worden jaarlijks in Nederland op of rond 15 december gehouden.
Koninkrijksdag is de viering van het tekenen van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, dit statuut werd in Den Haag op 15 december 1954 getekend. In het statuut worden de verhoudingen geregeld tussen Nederland en de andere landen van het Koninkrijk der Nederlanden (destijds de Nederlandse Antillen, Nederlands-Nieuw-Guinea en Suriname, nu Aruba, Curaçao en Sint Maarten). Met de nieuwe rechtsorde werd ook een belangrijke mijlpaal bereikt in het Nederlandse dekolonisatieproces.
Er vinden naturalisatieceremonies plaats. Daarnaast kunnen ook mensen worden uitgenodigd die in de loop van het jaar een naturalisatieceremonie hebben gehad (gemeenten worden sinds 1 oktober 2006 geacht om minstens één keer per zes weken aan naturalisanten ceremonieel het betreffende naturalisatiebesluit te overhandigen). Sinds 2006 is er een wettelijke verplichting voor gemeenten om jaarlijks deze dag te organiseren. Op 24 juni 2005 besloot de ministerraad dat deze dag zal worden ingevoerd.
Naturalisatiedag moet een feestdag voor nieuwe Nederlanders worden, zo vond de regering. Tot dan toe werd het naturalisatiebesluit per post toegestuurd. De bedoeling is dat gemeenten op naturalisatiedag tijdens een feestelijke ceremonie het betreffende naturalisatiebesluit overhandigen aan nieuwe burgers. Als bekroning van het integratieproces wordt op de dag benadrukt dat naturalisatie niet vrijblijvend is en wordt stilgestaan bij de rechten en plichten die bij het Nederlanderschap horen.
Peak glacier extinction in the mid-twenty-first century – publication / publicatie
Gletsjers smelten al jaren weg, maar het onderzoek ‘Peak glacier extinction in the mid-twenty-first century‘ laat nu zien wanneer individuele gletsjers waarschijnlijk helemaal gaan verdwijnen.
Een internationaal team onder leiding van onderzoekers van ETH Zürich heeft voor het eerst berekend hoeveel gletsjers wereldwijd tot het einde van deze eeuw overblijven, en hoe lang ze het per gletsjer volhouden. Daarbij keken ze niet alleen naar hoeveel ijs er smelt, maar ook naar het aantal gletsjers dat ophoudt te bestaan.
Links:
Dit onderzoek voorspelt wanneer welke gletsjer gaat verdwijnen
Zonder ingrijpen is 80 procent van de gletsjers eind deze eeuw gesmolten
Remembrance Day of Journalists Killed in the Line of Duty in the Russian Federation 2025
Remembrance Day of Journalists Killed in the Line of Duty (Russian: День памяти журналистов, погибших при исполнении обязанностей) is a remembrance day, observed on December 15 in Russia in memory of journalists who died while performing their professional duties.
The day was established by the Union of Journalists of Russia (RUJ) in 1991, following the deaths of journalist Viktor Nogin and cameraman Gennadi Kurennoy in the former Socialist Federal Republic of Yugoslavia in September that year. In Moscow the day is observed at Nikitsky Boulevard. According to representatives of the Union of Journalists of Russia, between 10 and 20 journalists are killed each year in Russia under various circumstances. According to the OSCE representative for the freedom of the press (RFoM) Dunja Mijatović, “journalists in Russia are far too often subject to acts of intimidation, threats and attacks”. Mijatović reminded people that “all attacks against journalists should be vigorously investigated by the state authorities, and the perpetrators and the masterminds prosecuted.
In de geschiedenis
Links:
Wikipedia
2025-12-14, Lief dagboek
Zondag; Wat eten we vandaag?; Meteorenzwerm Geminiden; Day Against Colonialism; Vroege Vogels Radio; Geen podium voor genocide.
Wat eten we vandaag?:
Knipselkrant:
Agenda:
Weer:
Links:
In de geschiedenis