Eerste Molukse KNIL militairen komen aan in Nederland (1951) – herdenking 2026
april 29
Op 29 april 1951, in 2026 75 jaar geleden, legde in Amsterdam het schip de “New Australia” aan met aan boord een groep Molukse militairen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) de Molukse mannen met hun gezinnen zouden hier eigenlijk maar een paar maanden blijven, terwijl Nederland zich zou inzetten voor een onafhankelijke Molukse staat.
De Molukkers zijn een Melanesische–Austronesische bevolkingsgroep die de oorspronkelijke bevolking uitmaken van de eilandenreeks de Molukken, die sinds 1950 onderdeel is van Indonesië. Na de beëindiging van het Nederlandse bestuur over Nederlands-Indië zijn veel Zuid-Molukkers die beroepssoldaat waren in het KNIL door de Nederlandse overheid naar Nederland gebracht. Een deel van hen woont bij elkaar in Molukse wijken. Na de Japanse bezetting van Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog wilde het koloniale Nederland de oude koloniale situatie herstellen. De inheemse Indonesiërs kwamen daartegen echter in opstand en onder leiding van Soekarno brak tussen 1945 en 1949 een onafhankelijkheidsstrijd uit. Het heropgerichte KNIL kreeg van de Nederlandse overheid de opdracht de orde te handhaven en de vrijheidsstrijders te ontwapenen. Molukse beroepsmilitairen vormden een belangrijk deel van dit leger. Hierdoor werd de Molukse bevolkingsgroep door de Nederlanders beschouwd als bondgenoten en vice versa. Nadat de regering van Nederland internationaal, met name van de Verenigde Staten, geen steun kreeg bij haar pogingen de kolonie te behouden, moest zij in december 1949 de soevereiniteit aan Indonesië overdragen. Dat was aan de Verenigde Staten van Indonesië, zoals tijdens de rondetafelconferentie van de dekolonisatieonderhandelingen was afgesproken. Toen al in januari 1950 de federatieve structuur van Indonesië werd ontmanteld, werd op de Molukken de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (Republik Maluku Selatan ofwel RMS) uitgeroepen.
Een groep Molukse KNIL-militairen die, buiten de Molukken, in afwachting waren van hun afvloeiing steunde de RMS-proclamatie. Nederland erkende de RMS niet en wilde de Molukse militairen daar ook niet naartoe brengen. Omdat een patstelling ontstond in de demobilisatie van deze groep Molukkers, werd zij in 1951 naar Nederland overgebracht. Op dwingend advies van de RMS-delegatie in Nederland kozen de soldaten zelf vrijwillig voor de, in hun ogen enige reële mogelijkheid van een tijdelijke overkomst naar Nederland. In tegenstelling met wat vaak wordt beweerd, was van een dienstbevel om in te schepen dus geen sprake. De Molukse militairen en hun gezinnen, in totaal ongeveer 12.500 personen, zouden slechts tijdelijk blijven. De Molukkers werden lange tijd gehuisvest in kampen in Nederland, waaronder het voormalig kamp Westerbork. De in Nederland verblijvende Molukkers vroegen herhaaldelijk aandacht voor hun claim op een vrije republiek. In de jaren zeventig escaleerde dit steeds meer. Methoden om aandacht voor deze zaak te vragen, waren de bezetting van de Indonesische ambassade in Wassenaar, de gijzeling van het personeel in het Indonesisch consulaat in Amsterdam, en de gewelddadige gijzelingsacties bij De Punt en Wijster, waarbij gijzelaars en de treinkapers de dood vonden, en voorts de gijzeling in het provinciehuis te Assen en de gijzeling in de lagere school te Bovensmilde.
Op 29 april 1951, in 2026 75 jaar geleden, legde in Amsterdam het schip de “New Australia” aan met aan boord een groep Molukse militairen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) de Molukse mannen met hun gezinnen zouden hier eigenlijk maar een paar maanden blijven, terwijl Nederland zich zou inzetten voor een onafhankelijke Molukse staat.
De Molukkers zijn een Melanesische–Austronesische bevolkingsgroep die de oorspronkelijke bevolking uitmaken van de eilandenreeks de Molukken, die sinds 1950 onderdeel is van Indonesië. Na de beëindiging van het Nederlandse bestuur over Nederlands-Indië zijn veel Zuid-Molukkers die beroepssoldaat waren in het KNIL door de Nederlandse overheid naar Nederland gebracht. Een deel van hen woont bij elkaar in Molukse wijken. Na de Japanse bezetting van Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog wilde het koloniale Nederland de oude koloniale situatie herstellen. De inheemse Indonesiërs kwamen daartegen echter in opstand en onder leiding van Soekarno brak tussen 1945 en 1949 een onafhankelijkheidsstrijd uit. Het heropgerichte KNIL kreeg van de Nederlandse overheid de opdracht de orde te handhaven en de vrijheidsstrijders te ontwapenen. Molukse beroepsmilitairen vormden een belangrijk deel van dit leger. Hierdoor werd de Molukse bevolkingsgroep door de Nederlanders beschouwd als bondgenoten en vice versa. Nadat de regering van Nederland internationaal, met name van de Verenigde Staten, geen steun kreeg bij haar pogingen de kolonie te behouden, moest zij in december 1949 de soevereiniteit aan Indonesië overdragen. Dat was aan de Verenigde Staten van Indonesië, zoals tijdens de rondetafelconferentie van de dekolonisatieonderhandelingen was afgesproken. Toen al in januari 1950 de federatieve structuur van Indonesië werd ontmanteld, werd op de Molukken de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (Republik Maluku Selatan ofwel RMS) uitgeroepen.
Een groep Molukse KNIL-militairen die, buiten de Molukken, in afwachting waren van hun afvloeiing steunde de RMS-proclamatie. Nederland erkende de RMS niet en wilde de Molukse militairen daar ook niet naartoe brengen. Omdat een patstelling ontstond in de demobilisatie van deze groep Molukkers, werd zij in 1951 naar Nederland overgebracht. Op dwingend advies van de RMS-delegatie in Nederland kozen de soldaten zelf vrijwillig voor de, in hun ogen enige reële mogelijkheid van een tijdelijke overkomst naar Nederland. In tegenstelling met wat vaak wordt beweerd, was van een dienstbevel om in te schepen dus geen sprake. De Molukse militairen en hun gezinnen, in totaal ongeveer 12.500 personen, zouden slechts tijdelijk blijven. De Molukkers werden lange tijd gehuisvest in kampen in Nederland, waaronder het voormalig kamp Westerbork. De in Nederland verblijvende Molukkers vroegen herhaaldelijk aandacht voor hun claim op een vrije republiek. In de jaren zeventig escaleerde dit steeds meer. Methoden om aandacht voor deze zaak te vragen, waren de bezetting van de Indonesische ambassade in Wassenaar, de gijzeling van het personeel in het Indonesisch consulaat in Amsterdam, en de gewelddadige gijzelingsacties bij De Punt en Wijster, waarbij gijzelaars en de treinkapers de dood vonden, en voorts de gijzeling in het provinciehuis te Assen en de gijzeling in de lagere school te Bovensmilde.
Links:
75 jaar geleden kwamen eerste Molukkers aan: “Ik mis mijn vader nog elke dag”
Burgemeester Halsema roept regering op tot excuses aan Molukse gemeenschap
Documentaire: Belofte maakt schuld – Erasmus Universiteit
Nationaal Archief met passagierslijsten en informatie
Westkapelle 1956 – Begin van Moluks verzet – op Andere Tijden
Molukse gijzeling in Assen – op Andere Tijden
Landelijk Moluks Monument
Gegevens