Gevaren trotseren: Cumulatieve risico’s en psychologische schade voor kinderen op de vlucht – publicatie
26 november 2025
Save the Children: Kinderen die vluchten van Soedan richting Europa worden blootgesteld aan een verwoestende opeenstapeling van geweld, uitbuiting en traumatische ervaringen.
Uit het rapport ‘Gevaren trotseren: Cumulatieve risico’s en psychologische schade voor kinderen op de vlucht‘ van Save the Children blijkt dat het huidige migratiebeleid van de Europese Unie deze risico’s niet alleen in stand houdt, maar vaak zelfs verergert. Door de focus op strenge grensbewaking worden alleenreizende kinderen in de handen van smokkelaars gedreven en onzichtbaar gemaakt voor hulpverlening. De organisatie roept beleidsmakers op het roer om te gooien. In het rapport onderzoekt Save the Children de vluchtroutes tussen Soedan en Egypte, Libië en Griekenland en de Westelijke Balkanroute. De bevindingen, gebaseerd op interviews met 66 kinderen, 19 deskundigen en 11 zorgverleners, schetsen een beeld van wat de onderzoekers “cumulatieve schade” noemen: een aaneenschakeling van traumatische gebeurtenissen die de fysieke en mentale gezondheid van kinderen ernstig aantast. Kinderen die Soedan uitvluchten, zijn in hun land vaak al getuige geweest van extreem geweld.
Onderweg wordt de situatie vaak nog gevaarlijker en eenmaal aangekomen in Egypte vormen arrestaties, detentie en deportatie de grootste risico’s, zowel voor volwassenen als kinderen. Door een algemeen gevoel van onveiligheid, een gebrek aan mogelijkheden om in hun levensonderhoud te voorzien en de gebrekkige toegang tot onderwijs en de gezondheidszorg, vertrekken steeds meer Soedanese kinderen naar Libië. In Libië hebben alle geïnterviewde kinderen te maken gehad met ernstig geweld, (seksuele) uitbuiting, afpersing en/of detentie. Ze worden vaak maandenlang gevangengehouden in containers, waarbij ze onder controle staan van gewapende groepen en milities. Afpersing van families die in Soedan of Egypte waren achtergebleven en (seksuele) uitbuiting kwamen hierbij vaak voor. Ook op de Balkanroute is geweld aan de orde van de dag; één op de vijf ondervraagde vluchtelingen die te maken kreeg met gewelddadige pushbacks door grenspolitie, was kind. Vaak gaat een pushback gepaard met fysiek geweld en vernedering. Kinderen die via deze route aankomen, lopen extra beschermingsrisico’s vanwege hun eerdere migratie-ervaringen.
Velen hebben al lange en moeilijke reizen achter de rug en hun doorreis door de regio vindt vaak in het geheim plaats, waardoor ze afhankelijk zijn van mensensmokkelaars en een groter risico lopen op uitbuiting, afpersing en ontvoering. De bovengenoemde ervaringen leiden tot een opeenstapeling van schade en risico’s, die ernstige en langdurige gevolgen kunnen hebben voor de geestelijke gezondheid van kinderen, aldus verschillende experts die door Save the Children geïnterviewd zijn. De kinderen lijden onder meer vaak aan posttraumatische stressstoornissen, ervaren een constant gevoel van eenzaamheid en lopen een verhoogd risico op onder andere zelfbeschadiging en geheugen- en concentratieproblemen. Wanneer basisvoorzieningen, registratie en bescherming buiten bereik zijn, kunnen kinderen proberen hun vlucht voort te zetten. Daardoor lopen ze nog meer risico op schade. Bij gebrek aan tijdige bescherming of mentale zorg kan dit aanzienlijke gevolgen hebben voor hun ontwikkeling op de lange termijn.
Save the Children is kritisch op de rol van de Europese Unie. De EU investeert fors in samenwerking met derde landen, zoals Egypte en Tunesië, om migratie tegen te gaan en grenzen te bewaken. Het rapport stelt dat deze eenzijdige focus op veiligheid en het bestrijden van smokkelnetwerken een averechts effect heeft. Omdat veilige en legale routes ontbreken, worden migratiestromen “ondergronds” geduwd. Hierdoor worden kinderen onzichtbaar voor autoriteiten en beschermingssystemen, waardoor ze volledig afhankelijk worden van smokkelaars en kwetsbaarder zijn voor mensenhandel en uitbuiting. Het rapport concludeert dat de EU, door prioriteit te geven aan grenscontrole boven kinderbescherming, medeverantwoordelijk is voor de schendingen van kinderrechten langs deze routes. De organisatie roept beleidsmakers op om het roer om te gooien. Er moet geïnvesteerd worden in veilige migratieroutes en de bescherming van kinderen moet een harde voorwaarde worden bij elke vorm van migratiesamenwerking met andere landen.
Save the Children: Kinderen die vluchten van Soedan richting Europa worden blootgesteld aan een verwoestende opeenstapeling van geweld, uitbuiting en traumatische ervaringen.
Uit het rapport ‘Gevaren trotseren: Cumulatieve risico’s en psychologische schade voor kinderen op de vlucht‘ van Save the Children blijkt dat het huidige migratiebeleid van de Europese Unie deze risico’s niet alleen in stand houdt, maar vaak zelfs verergert. Door de focus op strenge grensbewaking worden alleenreizende kinderen in de handen van smokkelaars gedreven en onzichtbaar gemaakt voor hulpverlening. De organisatie roept beleidsmakers op het roer om te gooien. In het rapport onderzoekt Save the Children de vluchtroutes tussen Soedan en Egypte, Libië en Griekenland en de Westelijke Balkanroute. De bevindingen, gebaseerd op interviews met 66 kinderen, 19 deskundigen en 11 zorgverleners, schetsen een beeld van wat de onderzoekers “cumulatieve schade” noemen: een aaneenschakeling van traumatische gebeurtenissen die de fysieke en mentale gezondheid van kinderen ernstig aantast. Kinderen die Soedan uitvluchten, zijn in hun land vaak al getuige geweest van extreem geweld.
Onderweg wordt de situatie vaak nog gevaarlijker en eenmaal aangekomen in Egypte vormen arrestaties, detentie en deportatie de grootste risico’s, zowel voor volwassenen als kinderen. Door een algemeen gevoel van onveiligheid, een gebrek aan mogelijkheden om in hun levensonderhoud te voorzien en de gebrekkige toegang tot onderwijs en de gezondheidszorg, vertrekken steeds meer Soedanese kinderen naar Libië. In Libië hebben alle geïnterviewde kinderen te maken gehad met ernstig geweld, (seksuele) uitbuiting, afpersing en/of detentie. Ze worden vaak maandenlang gevangengehouden in containers, waarbij ze onder controle staan van gewapende groepen en milities. Afpersing van families die in Soedan of Egypte waren achtergebleven en (seksuele) uitbuiting kwamen hierbij vaak voor. Ook op de Balkanroute is geweld aan de orde van de dag; één op de vijf ondervraagde vluchtelingen die te maken kreeg met gewelddadige pushbacks door grenspolitie, was kind. Vaak gaat een pushback gepaard met fysiek geweld en vernedering. Kinderen die via deze route aankomen, lopen extra beschermingsrisico’s vanwege hun eerdere migratie-ervaringen.
Velen hebben al lange en moeilijke reizen achter de rug en hun doorreis door de regio vindt vaak in het geheim plaats, waardoor ze afhankelijk zijn van mensensmokkelaars en een groter risico lopen op uitbuiting, afpersing en ontvoering. De bovengenoemde ervaringen leiden tot een opeenstapeling van schade en risico’s, die ernstige en langdurige gevolgen kunnen hebben voor de geestelijke gezondheid van kinderen, aldus verschillende experts die door Save the Children geïnterviewd zijn. De kinderen lijden onder meer vaak aan posttraumatische stressstoornissen, ervaren een constant gevoel van eenzaamheid en lopen een verhoogd risico op onder andere zelfbeschadiging en geheugen- en concentratieproblemen. Wanneer basisvoorzieningen, registratie en bescherming buiten bereik zijn, kunnen kinderen proberen hun vlucht voort te zetten. Daardoor lopen ze nog meer risico op schade. Bij gebrek aan tijdige bescherming of mentale zorg kan dit aanzienlijke gevolgen hebben voor hun ontwikkeling op de lange termijn.
Save the Children is kritisch op de rol van de Europese Unie. De EU investeert fors in samenwerking met derde landen, zoals Egypte en Tunesië, om migratie tegen te gaan en grenzen te bewaken. Het rapport stelt dat deze eenzijdige focus op veiligheid en het bestrijden van smokkelnetwerken een averechts effect heeft. Omdat veilige en legale routes ontbreken, worden migratiestromen “ondergronds” geduwd. Hierdoor worden kinderen onzichtbaar voor autoriteiten en beschermingssystemen, waardoor ze volledig afhankelijk worden van smokkelaars en kwetsbaarder zijn voor mensenhandel en uitbuiting. Het rapport concludeert dat de EU, door prioriteit te geven aan grenscontrole boven kinderbescherming, medeverantwoordelijk is voor de schendingen van kinderrechten langs deze routes. De organisatie roept beleidsmakers op om het roer om te gooien. Er moet geïnvesteerd worden in veilige migratieroutes en de bescherming van kinderen moet een harde voorwaarde worden bij elke vorm van migratiesamenwerking met andere landen.
Links:
Save the Children: EU-grensbeleid verergert leed van vluchtende kinderen op route naar Europa
‘Sudanese kinderen betalen de prijs voor eenzijdige focus EU op grensbewaking’
De oorlog in Sudan door kinderogen
Gegevens