Na een gezamenlijke terugkeeroperatie uitgevoerd door Griekenland en het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex), werd een gezin van Syrische staatsburgers slechts enkele dagen na aankomst in Griekenland, waar ze te kennen hadden gegeven internationale bescherming te willen aanvragen, overgebracht naar Turkije.

Omdat hun overdracht naar Turkije volgens hen een onrechtmatig refoulement (pushback) vormde en hun grondrechten bij deze overdracht werden geschonden, eist het gezin compensatie voor de materiële en immateriële schade die naar verluidt is veroorzaakt door het optreden van Frontex vóór, tijdens en na de terugkeeroperatie. De betrokkenen betogen met name dat als Frontex tijdens deze operatie had voldaan aan zijn verplichting om de grondrechten en het beginsel van non-refoulement te respecteren, deze rechten niet zouden zijn geschonden en zij niet naar Turkije zouden zijn teruggestuurd, maar internationale bescherming in de Europese Unie zouden hebben gekregen. Nadat hun beroep door het Gerecht van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) was afgewezen, heeft het gezin de zaak aanhangig gemaakt bij het Hof van Justitie, dat het arrest van het Gerecht grotendeels vernietigt. Het Hof oordeelt met name dat het Gerecht de rol van Frontex in de terugkeeroperatie onjuist heeft beoordeeld. Het wijst erop dat het Unierecht het agentschap een reeks verplichtingen oplegt die erop gericht zijn de eerbiediging van de grondrechten in het kader van gezamenlijke terugkeeroperaties te waarborgen, waaronder de verplichting om te verifiëren of er terugkeerbesluiten bestaan voor alle personen die een lidstaat voornemens is met een dergelijke operatie terug te sturen. Bovendien kunnen eventuele schendingen van de grondrechten die tijdens een terugkeervlucht plaatsvinden, niet alleen onder de verantwoordelijkheid van de betrokken lidstaat vallen (in dit geval Griekenland), maar ook onder die van Frontex. De zaak wordt terugverwezen naar het Gerecht, dat opnieuw uitspraak moet doen, rekening houdend met de verplichtingen die het Unierecht Frontex oplegt bij gezamenlijke terugkeeroperaties.

Links:
Volledige tekst van het arrest

Arrest van het Hof in zaak C-679/23 P | WS e.a. / Frontex (Gezamenlijke terugkeeroperatie)

EU-hof: Frontex kan verantwoordelijk worden gehouden voor pushbacks

Not on our border watch! Stop border atrocities by the EU and Frontex: Stop illegal pushbacks. – e-mail action