2026-06-28, Lief dagboek

Modern warfare: de VS en AI Waar iedereen op zat te wachten gebeurde deze week: Anthropic bracht Fable 5 uit, de consumentenversie van Mythos 5, een van de meest geavanceerde AI-modellen die tot nu toe publiek beschikbaar zijn gekomen. Fable 5 wordt gezien als het beste, meest autonoom werkende programmeer- en redeneermodel ooit. Maar: op 12 juni gebood de Amerikaanse overheid de toegang ertoe voor alle buitenlandse staatsburgers op te schorten, ongeacht waar zij zich bevinden. Het is een vorm van modern warfare, een machtsuitoefening die lijkt op de exportbeperkingen rond geavanceerde chips: de toegang tot een geavanceerd AI-model wordt behandeld als een strategische grondstof. Waar velen van ons al jaren voor waarschuwen wordt nu werkelijkheid. Wat gebeurt er als de meest productieve, krachtige technologie van deze eeuw alleen beschikbaar blijft voor Amerikaanse burgers en bedrijven? Dit is een geopolitieke machtsstrijd die niet meer gaat over olie, gas of staal, maar over intelligentie. Je zou denken dat alle kranten, radio- en tv-uitzendingen hier vandaag over rapporteren. Maar Nederland, Europa, lijkt opnieuw verrast dat de wereld inmiddels zo werkt. De achtergrond hiervan beschrijf ik in Eigen planeet eerst en Ik zie wat ik geloof: de macht is allang verschoven, maar onze politieke verbeelding en daadkracht lopen mijlenver achter. Het is het resultaat van een gedeeld belang tussen landelijke populisten, die gedijen bij het constante theater op straat (misschien vanavond weer een talkshow vullen over migratie en zondebokpolitiek?) en globalisten zoals Trump en Big Tech, die de werkelijke machinekamer in de cloud besturen. De VS behandelen AI als een strategische grondstof, terwijl Europa nog steeds doet alsof het een consumentenproduct is. Ja: NL, de EU, zou hier vandaag nog op moeten reageren. Maar tegelijkertijd zijn deze ontwikkelingen te belangrijk om aan techbedrijven, consultants en een handvol beleidsmakers over te laten. Juist dit soort machtsverschuivingen gedijen bij een gebrek aan publieke kennis en aandacht. Daarom: begrijp wat hier gebeurt. Praat erover. Lees je in. “In de gehele westerse wereld verschoof de invloed van publiek naar privaat; de markt verplaatste zich van lokaal naar mondiaal en koloniseerde vanaf daar de politiek. Deze verschuivingen zijn cruciaal voor wat daarna komt, ze legden de infrastructuur voor de machtsgreep van technologiebedrijven als architecten van de nieuwe werkelijkheid.” “De vraag is allang niet meer of technologie ons leven helpt en vergemakkelijkt, maar wie er heerst over de voorwaarden waaronder wij denken, spreken, voelen en handelen.” Uit: Ik zie wat ik geloof (2026) Met dank weer aan Daan Weddepohl, mijn immer ingevoerde tech-sparring partner 😉

– Roxane Van Iperen