2026-09-22, Lief dagboek
Dinsdag; Wat eten we vandaag?; Autovrije Dag; PFAS in kraanwater.
Wat eten we vandaag?:
Knipselkrant:
Agenda:
Weer:
Links:
In de geschiedenis
Tag: pfas
PFAS in kraanwater: postcodechecker – publicatie
Het kraanwater van ruim een derde van de Nederlandse bevolking bevat meer Poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS) dan de advieswaarde van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).
In het westen wordt deze gezondheidswaarde soms wel meer dan drie keer overschreden. Dat blijkt uit ons onderzoek op basis van data van de tien waterbedrijven. Daarom lanceert Greenpeace de postcodechecker. Vul je postcode in en je ziet de PFAS-metingen in het kraanwater in dat gebied. Water is een eerste levensbehoefte, en het water dat uit de kraan komt, zou overal schoon moeten zijn. Helaas kwam Greenpeace erachter dat dit in grote delen van Nederland niet (meer) geldt. De chemische industrie vervuilt het water in Nederland, waardoor er in veel gemeenten meer PFAS in het water zit dan het RIVM aanvaardbaar acht. In Noord-Holland is de giftige vervuiling door PFAS het meest urgent. Rond Zaandam en IJmuiden wordt de RIVM-advieswaarde voor kraanwater ruim drie keer overschreden, rond Alkmaar en Den Helder twee-en-een-half keer en in Amsterdam ruim twee keer. Het algemene beeld is dat vooral in het westen van Nederland de gezondheidswaarde sterk wordt overschreden.
PFAS is de verzamelnaam van duizenden chemische stoffen. Ze worden geproduceerd door de chemische industrie. Daarbij wordt PFAS geloosd in ons water en uitgestoten naar de lucht. Producten waar PFAS in zit, worden een keer afgedankt, waarbij ook weer PFAS kan vrijkomen. PFAS-stoffen breken niet af, daarom worden het ‘forever chemicals’ genoemd. En ze verspreiden zich snel in het milieu. Toxicologisch onderzoek legt de harde feiten bloot: langdurige blootstelling aan PFAS verhoogt het cholesterol, tast ons immuunsysteem aan en verhoogt het risico op verschillende vormen van kanker. Hoewel PFAS schadelijk is voor de gezondheid, adviseert het RIVM en de koepel van drinkwaterbedrijven Vewin om kraanwater wel te blijven drinken. De oplossing ligt niet in het overstappen op plastic flessen water, maar in het stoppen van de chemische industrie die maar door blijft gaan met het produceren en lozen van PFAS. Waterbedrijven doen hun best om de PFAS-waardes zo laag mogelijk te houden. Daarvoor moet er flink geïnvesteerd worden in nieuwere en betere filterinstallaties. De rekening hiervoor komt bij de burger terecht en niet bij de veroorzakers van deze vervuiling, de chemische industrie. De drinkwaterrekening voor huishoudens nam de afgelopen 10 jaar gemiddeld met meer dan 50% toe. Daarom stuurde de Unie van Waterschappen de overheid een brandbrief over het PFAS-probleem.
De hoeveelheid PFAS in rivieren en grondwater blijft toenemen zolang chemische bedrijven zoals Chemours in Dordrecht PFAS mogen blijven maken en lozen en zolang PFAS wordt toegepast in allerlei producten. Ook PFAS in landbouwgif is een groot probleem. Uiteindelijk komt deze PFAS in het milieu terecht, omdat ‘forever chemicals’ niet afbreken. PFAS-stoffen vormen een gevaarlijk gif en moeten verboden worden. Greenpeace pleit voor een algeheel verbod op het produceren, lozen, toepassen en importeren van PFAS. Er zijn genoeg alternatieven, we hebben die chemische troep niet nodig.
Links:
Meer over PFAS: wat is het en waarom moet het verboden worden?
In Noord- en Zuid-Holland komt meer PFAS uit de kraan dan in rest van Nederland
PFAS groot risico voor toekomst drinkwater / Risico’s van TFA voor onze drinkwaterkwaliteit – publicatie
Berekeningen van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) laten zien dat jaarlijks ten minste 21.000 kilo trifluorazijnzuur (TFA, een kleine PFAS) vrijkomt door het gebruik van PFAS-pesticiden.
Hiermee zijn gewasbeschermingsmiddelen een van de grootste bekende bronnen van TFA-verspreiding in Nederland. TFA breekt niet af in het milieu. Het spoelt uit en verplaatst zich makkelijk. Daardoor vormt het een steeds groter risico voor grondwater, oppervlaktewater en drinkwater. En voor de bodem en de gewassen die daarop geteeld worden, waardoor mensen steeds meer PFAS binnenkrijgen. Dat brengt risico’s met zich mee voor de gezondheid. Dit staat in het rapport Risico’s van TFA voor onze drinkwaterkwaliteit.
Teken voor een verbod op PFAS – petitie
Poly- en perfluoralkylstoffen (vaak afgekort als PFAS) zijn een chemische stof, die giftig maakt wat veilig hoort te zijn: ons voedsel, kraanwater en lucht, het is gevaarlijk en breekt nooit af, daarom eist Greenpeace een totaalverbod op productie, lozing en gebruik van PFAS.
Sterke toename in verkoop van PFAS-bestrijdingsmiddelen geven zorgen om drinkwatervoorziening – publicatie
In 2024 is in Nederland 8,1 miljoen kilo bestrijdingsmiddelen verkocht, 8 procent meer dan een jaar eerder, blijkt uit de analyse ‘Sterke toename in verkoop van PFAS-bestrijdingsmiddelen geven zorgen om drinkwatervoorziening‘ van Natuur & Milieu.
Vooral middelen tegen schimmels gingen fors vaker over de toonbank: de afzet steeg met 42 procent. Middelen tegen onkruid en insecten lieten juist een daling zien. De cijfers komen uit het Compendium voor de Leefomgeving en laten zien hoe sterk het middelengebruik kan schommelen. 2024 was een extreem nat jaar. Door de hoge neerslag vormen schimmelziektes een groter risico voor gewassen. Telers grepen vaker naar chemische middelen om hun gewassen te beschermen. Dat roept zorgen op, want door klimaatverandering zullen dit soort weersextremen vaker voorkomen. Daarom is het nodig dat biologische en andere robuuste teeltwijzen worden gestimuleerd. PFAS-bestrijdingsmiddelen kunnen afbreken in TFA (trifluorazijnzuur). Uit Deens onderzoek blijkt dat TFA schadelijk kan zijn voor de menselijke voortplanting en gemakkelijk in het grondwater terechtkomt. Bovendien is de stof nauwelijks te verwijderen door waterzuiveringsinstallaties. Dat maakt TFA extra problematisch voor onze drinkwatervoorziening. In Denemarken was dit reden om zes PFAS stoffen te verbieden in de landbouw. In Nederland zijn deze middelen nog toegestaan. Sterker nog: de afzet ervan is in 2024 met 150 procent gestegen. Deze forse stijging komt vooral door fluazinam. Van deze stof werd in 2024 ruim 215.000 kilo verkocht. In de jaren daarvoor lag dat rond de 40.000 kilo. Ook fluopyram en fluopicolide lieten een sterke toename zien. Een zorgelijke ontwikkeling, zeker omdat uit inspecties blijkt dat gebruiksvoorschriften tijdens het spuiten onvoldoende worden nageleefd.
Links:
Sterke toename in verkoop van PFAS-bestrijdingsmiddelen geven zorgen om drinkwatervoorziening
2026-03-21, Lief dagboek
Zaterdag; Wat eten we vandaag?; Tegelwippen; PFAS in particuliere eieren; Day for the Elimination of Racial Discrimination; Wereld Downsyndroom Dag; Dag van het Bos; World Day for Glaciers; Schelpenteldag; XR komt op voor omwonenden gasvelden.
Wat eten we vandaag?:
Knipselkrant:
Agenda:
Weer:
Links:
In de geschiedenis
2026-03-18, Lief dagboek
Woensdag; Wat eten we vandaag?; Iran : Operation Epic Fury; Cuba & Trump; Kippen & PFAS; Wereld Recycling Dag; Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen; Roze Filmdagen.
Wat eten we vandaag?:
Knipselkrant:
Agenda:
Weer:
Links:
In de geschiedenis
Onderzoek naar de oorzaak van PFAS in particuliere eieren / Source investigation of PFAS in home-produced eggs – publication
In april 2025 concludeerde het RIVM dat in heel Nederland veel meer Per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) in particuliere eieren kan zitten dan in commerciële eieren, het RIVM-onderzoek ‘Source investigation of PFAS in home-produced eggs‘ bevestigt dat dit vooral komt door de wormen die kippen uit de bodem oppikken.
Het RIVM onderzocht wat de bron is van PFAS in particuliere eieren. Particuliere eieren komen van kippen die als hobby worden gehouden. Bijvoorbeeld in tuinen, moestuinen, dierenweitjes en zorg- en kinderboerderijen. In de eieren van hobbykippen die buiten lopen is de grootste hoeveelheid PFAS gemeten. Het RIVM vond in wormen vaak veel en dezelfde PFAS als in de eieren. Daarom concludeert het RIVM dat wormen een belangrijke bron zijn van PFAS in particuliere eieren. Ook in andere bodemdieren zit veel PFAS. Waar de PFAS in de bodem vandaan komt is bij de locaties van de hobbykippen niet onderzocht. Daarnaast kunnen water, grond, stro of zaagsel en hout van kippenhokken bijdragen aan de hoeveelheid PFAS in eieren, al is hierin veel minder PFAS gevonden dan in bodemdieren. Veel kippen leggen in de winter geen of minder eieren. De verwachting was dat daardoor de hoeveelheid PFAS in de eerste eieren na de winter beduidend hoger zou zijn. Dat blijkt niet het geval te zijn. Hoeveel PFAS gemeten wordt verschilt per locatie en kan elke dag anders zijn. Dit onderzoek heeft geen verklaring gevonden voor de verschillen. De uitkomst van een meting zegt daarom alleen iets over de eieren die op dat moment gemeten zijn. In heel Nederland zit PFAS in het milieu. Dat komt door uitstoot van industrie en via consumentenproducten. Eenmaal in het milieu, breekt PFAS vrijwel niet meer af. Mensen in Nederland krijgen zo via voedsel en drinkwater meer PFAS binnen dan de gezondheidskundige grenswaarde. PFAS in particuliere eieren kan zorgen voor een flinke extra blootstelling. In het kader van het PFAS-onderzoeksprogramma doet het RIVM onderzoek naar hoeveel PFAS mensen in Nederland nu binnenkrijgen. Ook onderzoekt het RIVM waar deze PFAS vandaan komt. Het doel is om te onderzoeken welke maatregelen kunnen helpen om de blootstelling aan PFAS te verminderen.
Links:
Wormen belangrijke bron van PFAS in particuliere eieren
Waar komt de PFAS in eieren van hobbykippen vandaan?
PFAS-aandachtlocaties in 2025 – publicatie
Op zo’n zestig plekken in Nederland is duidelijk dat de PFAS-vervuiling zo ernstig is dat daar zo snel mogelijk moet worden schoongemaakt, blijkt uit het rapport ‘PFAS-aandachtlocaties in 2025‘ van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over de PFAS-inventarisatie door gemeenten en provincies.
De verwachting is dat dit aantal nog sterk gaat toenemen. Het gaat nog jaren duren en veel geld kosten voordat deze locaties zijn gesaneerd. Veel overheden noemen het niet kunnen afdwingen van bodemonderzoek als belangrijke belemmering bij de inventarisatie. Zij lopen ertegenaan dat bedrijven weigeren om hiervoor toestemming te verlenen. Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat wil in 2028 een “scherper beeld hebben” van de PFAS-locaties die snel gesaneerd moeten worden en hoeveel dat gaat kosten. Na 2030 begint het ministerie met een “programmatische aanpak”.
Links:
Tientallen gevaarlijk vervuilde PFAS-locaties ontdekt, maar is ’topje van ijsberg’
2025-04-16, Lief dagboek
Woensdag; Wat eten we vandaag?; PFAS; Handelsoorlog; Dag van de Fietshelm; Werelddag van de Stem; Lutkemeer; Bellingcat Open Source Challenges; Aardbeving Gaswinning.
Wat eten we vandaag?:
Knipselkrant:
Agenda:
Weer:
Links:
In de geschiedenis