Steden wereldwijd hebben nog steeds te weinig bladerdak / Acute canopy deficits in global cities exposed by the 3-30-300 benchmark for urban nature - publication
2024-11-19
Genoeg groen in de stad is goed voor het welzijn van de bewoners, en maakt steden tegelijkertijd beter bestand tegen oververhitting door klimaatverandering, maar veel steden hebben nog veel te weinig groen, blijkt uit het onderzoek ‘Acute canopy deficits in global cities exposed by the 3-30-300 benchmark for urban nature‘.

Zo bieden Amsterdam en New York hun bewoners nauwelijks schaduw onder bomen, blijkt uit de resultaten. Een stad als Singapore heeft dat veel beter voor elkaar: daar beschikt 75 procent van de woningen, kantoren en scholen over voldoende verkoelend bladerdak. Voldoende groen is goed voor de lichamelijke een geestelijke gezondheid van de bewoners, is uit eerder onderzoek gebleken. Daarnaast maakt het steden ook klimaatbestendig: het beschermt de stad tegen oververhitting, en door een betere waterhuishouding vermindert het risico op overstromingen. In de studie werden acht wereldsteden – Amsterdam, New York, Buenos Aires, Melbourne, Sydney, Denver, Singapore, en Seattle – met elkaar vergeleken op basis van de zogenoemde 3-30-300-regel, ontwikkeld door stedenbosbouwkundige Cecil Konijnendijk en komt zowel het welzijn van de bewoners als de klimaatbestendigheid van steden ten goede. Een stad voldoet aan de regel als:

Elke woning, school of werkplek minimaal drie bomen in de buurt heeft.
Elke buurt minimaal 30 procent overkapping van bomen heeft, en daarmee schaduw en verkoeling.
Je nooit meer dan 300 meter van een park of andere groenvoorziening woont, werkt of leert.

Links:
Steden wereldwijd, ook Amsterdam, hebben nog steeds te weinig bladerdak
Wetenschappelijk vakblad: Amsterdam heeft te weinig groen

Evolutie Dag / The Origin of Species – publicatie (1859) 2024
2024-11-24
De oorsprong der soorten of Het ontstaan van soorten (Engels: The Origin of Species) (volledig: Over het ontstaan van soorten door natuurlijke selectie of het behoud van bevoordeelde rassen in de strijd om leven), waarvan de eerste druk op 24 november 1859 verscheen, is het bekendste boek van de Britse bioloog Charles Darwin.
In het boek zet Darwin zijn evolutietheorie uiteen. Die stelt dat al het leven op aarde een gemeenschappelijke afstamming heeft, en dat natuurlijke selectie het belangrijkste mechanisme is voor de evolutie van soorten.
Links:
Darwin – Het ontstaan der soorten (1860)
Darwin Dag / Darwin Day / Charles Darwin geboortedag (1809)
Darwin-Manuskripe verschwunden

Vroege Vogels TV | 24 november 2024 | Groningen (TV NPO 2)
2024-11-24 19:25 - 20:15 (Europe/Amsterdam)
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443). De tv editie wordt uitgezonden via NPO 2 op zondag, vaak rond een thema.
In de stad Groningen zijn zo’n 5.000 nestkasten te vinden, waarin onder andere de huiszwaluw graag broedt. Op de rustige, historische Zuiderbegraafplaats groeien bijzondere paddenstoelen. Menno Bentveld beklimt de Gasunietoren om prooiresten van de slechtvalk te verzamelen. In de drukke straten is te zien hoe planten zich aanpassen aan het stadsleven en insecten aantrekken. Het Stadspark blijkt een verborgen paradijs vol zeldzame korstmossen.
Er is op 24 november 2024 geen uitzending op de radio.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugkijken)

World Olive Tree Day 2024
2024-11-26
World Olive Tree Day was proclaimed at the 40th session of the UNESCO General Conference in 2019 and takes place on 26 November every year.
The aim of World Olive Tree Day is to encourage the protection of the olive tree and the values it embodies, in order to appreciate its important social, cultural, economic and environmental significance to humanity. Conserving and cultivating the olive tree is a growing imperative as the world combats and adapts to climate change. The protection of cultural and natural heritage, including landscapes, is at the heart of UNESCO’s mission and marking World Olive Tree Day reinforces environmental sustainability efforts. The olive tree, specifically the olive branch, holds an important place in the minds of men and women. Since ancient times, it has symbolized peace, wisdom and harmony and as such is important not just to the countries where these noble trees grow, but to people and communities around the world. There is much to learn, share and celebrate on World Olive Tree Day, and UNESCO encourages everyone to join in through various activities such as debates, conferences, workshops, cultural events and presentations or exhibitions.
Links:
World Olive Tree Day

Palestine: Land of Olives and Vines – Cultural Landscape of Southern Jerusalem, Battir, inscribed on World Heritage List and on List of World Heritage in Danger

Antarctica Day 2024
2024-12-01
Antarctica Day is an international holiday recognizing the anniversary of the signing of the Antarctic Treaty in 1959 and is celebrated on December 1st each year.
Along with Midwinter Day, it is one of Antarctica’s two principal holidays. Antarctica Day was established by the Foundation for the Good Governance of International Spaces in 2010 as a way to highlight the international cooperation that makes governance of the continent possible and to encourage educators to incorporate Antarctica in their curriculum. Antarctica Day was created following the Antarctic Treaty Summit in 2009 on the 50th anniversary of the Antarctic Treaty. As a relatively recent holiday, Antarctica Day doesn’t have any longstanding traditions. Unlike Midwinter Day, Antarctica Day is more widely celebrated off the continent than on it. Antarctic organizations based outside of the continent, such as National Antarctic Programs or the government of Antarctic gateway cities, will often observe the holiday with public programming such as talks or movie screenings. Individuals with professional or personal interest in Antarctica also celebrate Antarctica Day. Some consume Antarctica-related media, such as documentaries or podcasts. Others make social media posts regarding Antarctica. Flag flying is another common way people observe the holiday.
Links:
4 ways to Celebrate Antarctica Day
The Antarctic Treaty…

Vroege Vogels Radio | 1 december 2024 (Radio 1 NPO)
2024-12-01 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Tijdens een extra feestelijke uitzending is de winnaar van de prijs voor het beste Nederlandstalige natuurboek bekendgemaakt vanaf Landgoed de Horte in Dalfsen te Overijssel. En verder in de uitzending: productie van vlas, ottersporen , paddenstoelen in de duinen en natuurlijk de fenolijn. De column is deze week van Dolf Jansen.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

Vroege Vogels TV | 1 december 2024 | Turfvaartse Landgoederen (TV NPO 2)
2024-12-01 19:25 - 20:15
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443). De tv editie wordt uitgezonden via NPO 2 op zondag, vaak rond een thema.
De bladeren van de beuken kleuren geel en rood: het is herfst op de Turfvaartse Landgoederen. Langs het Brabantse kanaal de Turfvaart liggen 17e-eeuwse landgoederen, nu beheerd als natuurgebied. In de oude hakhoutbossen krioelen bosmieren, en tussen de bomenlanen verschijnt de kleine bonte specht. Menno Bentveld bekijkt hoe de hangmatspin haar web spant, terwijl schapen, net als vroeger, de heide kort houden.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugkijken)

New Life in the Congo Basin: a Decade of Species Discoveries (2013 - 2023) - publication
2024-12-03
In de regenwouden van tropisch Afrika zijn een ongelooflijke 742 nieuwe soorten dieren en planten ontdekt.
Maar liefst 10 jaar lang deden honderden wetenschappers onderzoek naar allerlei levensvormen in het Congobekken. Hun bijzondere ontdekkingen van onder meer een nieuwe aap, een luchtademende meerval en een blinde slang vind je in het WWF-rapport New Life in the Congo Basin: a Decade of Species Discoveries. Andere vondsten zijn onder meer nieuwe soorten orchideeën, koffie, vleermuizen, bosadders, kameleons, klauwkikkers, cobra’s, krokodillen, libellen, elektrische vissen, bedreigde kikkers, muizen en spinnen. Maar ook een nieuwe uil, schildpad, wesp en de eerste vuurvliegsoorten uit de Centraal-Afrikaanse Republiek. Dit rapport is dan ook gelijk een dringende oproep om dit vitale ecosysteem goed te beschermen. Het Congobekken vormt het tropische hart van Afrika en ligt verspreid over maar liefst 6 landen, waaronder Gabon, Congo en Kameroen. Deze unieke en onmisbare jungle legt meer CO2 vast dan de Amazone en het regenwoud van Borneo bij elkaar. Onmisbaar dus in de wereldwijde strijd tegen de klimaatcrisis. Daarnaast is het een levensader voor meer dan 75 miljoen mensen, die ervan afhankelijk zijn voor voedsel, onderdak en culturele identiteit.
Links:
Afgelopen tien jaar 742 dier- en plantensoorten ontdekt in Congobekken
Nieuwe krokodil, aap en nog 740 andere soorten ontdekt

Wereld Natuurbehoud Dag / Wildlife Conservation Day 2024
2024-12-04
In 2012 werd op initiatief van toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton 4 december omgedoopt tot Wildlife Conservation Day (Wereld Natuurbehoud Dag), een dag waarop in actie wordt gekomen tegen de illegale handel in wilde dieren.
In 2014 werd er onder Obama een wet aangenomen dat jachttrofeeën uit Tanzania en Zimbabwe niet geïmporteerd mochten worden naar de VS. Een poging om de (illegale) jacht tegen te gaan. Echter alles wat met Hillary Clinton en Obama te maken heeft torpedeert de huidige president van de Verenigde Staten. Dus het importverbod van jachttrofeeën is richting prullenbak gegaan. In dit specifieke geval speelt ook mee dat zoonlief (Trump junior), politieke vriendjes en donateurs van Trump’s campagne fervent jager zijn. En ja je moet je achterban en familie tevreden houden ook al gaat dat ten koste van bedreigde diersoorten.
De meest winstgevende vorm van georganiseerde criminaliteit is niet de handel in wapens, drugs of mensen. Het is de illegale handel in bedreigde diersoorten, daarom maken criminelen een carrièreswitch of pakken de illegale handel als lucratief bijbaantje. Wist je dat per jaar naar schatting 20 miljard euro omgaat in de illegale handel van bedreigde dier- en plantensoorten en daarvan afgeleide producten zoals ivoor? Extra alarmerend is dat deze illegale handel steeds vaker een grote bedreiging vormt voor de internationale veiligheid, de politieke stabiliteit, de economische ontwikkeling, plaatselijke leefgemeenschappen en de rechtsstaat. Met de opbrengsten van deze illegale praktijken worden onder andere rebellengroepen gefinancierd. Zonder bewustwording zal de illegale handel, de trofeejacht en illegale visserij de biodiversiteit blijven bedreigen.
Links:
Wildlife Conservation Day

Vroege Vogels Radio | 8 december 2024 (Radio 1 NPO)
2024-12-08 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Mag er gas worden gewonnen onder de Waddenzee bij Ternaard? Steeds vaker worden wasbeerhonden gezien in Nederland. Paleontoloog Dick Mol legt uit wat zijn rol was tijdens de opnames van de podcast ZO klonk Nederland. En verder in de uitzending: geluiden in de Hortus, de wijsheid van eksters, internationale natuurboeken en de reuzensalamander. De column is deze week van Elfie Tromp.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

#MountainsMatter Dag van de Bergen / #InternationalMountainDay 2024
2024-12-11
Mountain Day 11 december is in 2003 door de Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) in het leven geroepen en biedt de uitgelezen gelegenheid om de diversiteit en de rijkdom van de bergculturen te omarmen.
De Dag van de Bergen zet zich eveneens in om de rechten van inheemse bergvolkeren te erkennen en hun traditionele manier van leven te waarborgen. Hoewel bergen in de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling worden genoemd, worden ze steeds vaker vergeten. Vergeten wordt dat bergen een belangrijke leveranciers zijn voor zoet water, schone energie, voedsel en hulpbronnen. De extreme kwetsbaarheid van bergen zetten hun natuurlijke rijkdommen onder toenemende druk. Door de stijgende temperaturen smelten gletsjers in hoog tempo, waardoor de zoetwatervoorraden voor de bergvolkeren in gevaar komen. Het gevolg is: honger, armoede, isolatie en gedwongen migratie. De overgrote meerderheid van de bergbewoners leven al onder de armoedegrens en een derde van hen heeft te kampen met de dreiging van voedselonzekerheid. Dit alles resulteert direct in een toenemende migratie.
Links:
International Mountain Day
FAO International Mountain Day 2023

Vroege Vogels Radio | 15 december 2024 (Radio 1 NPO)
2024-12-15 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Het recht op een gezond milieu is een mensenrecht. Toch ontbreekt de erkenning van dit recht in de Nederlandse wet. Onder de schors van platanen leven heel veel diertjes. Wordt het straks mogelijk om per dorpskern de bouw van 25 huizen in het groen mogelijk te maken? En verder in de uitzending: Hunzedal, Fochteloërveen, hoogspanningsmasten langs het Naardermeer, rozetten in de winter en de Toendravogels op Texel. De column is deze week van Jelle Reumer.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
Grijze zeehonden, straatjes erbij in de natuur en alle overige onderwerpen
NPO Radio 1 live stream

Staat van de natuur van de Waddenzee - publicatie
2024-12-17
Links:
Staat van de natuur van de Waddenzee

Vroege Vogels Radio | 22 december 2024 (Radio 1 NPO)
2024-12-22 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Hoe kunnen we de vuursalamander in Nederland een handje helpen? Govert Schilling vertelt over de Ster van Bethlehem en we gaan op zoek naar wespensoorten die als volwassen exemplaren overwinteren. En verder in de uitzending: bollengif, wintergasten in de Biesbosch, de otter en gebiedsontwikkeling in Utrecht. De column is deze week van Dichtwater.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

Eindejaars #Plantenjacht 2024
2024-12-25 - 2025-01-03
We weten maar weinig van planten die midden in de winter bloeien, daarom brengt Tuintelling ze samen met jou in kaart tijdens de Eindejaars plantenjacht. Jaag je mee?
Midden in de winter zijn er verrassend veel bloeiende plantensoorten te vinden. Sommige kunnen het hele jaar door bloeien, andere weten hun najaarsbloei te rekken wanneer er geen serieuze nachtvorst is. En als het weer meezit dan komen de voorjaarsbloeiers al uit op zonnige en beschutte plekken. Kies een moment in de telperiode tijdens deze 11e editie. Noteer gedurende één uur alle wilde en verwilderde planten die in je tuin in bloei staan. (Tuinplanten tellen niet mee). De bloemen kunnen trouwens heel klein zijn, dus het is soms echt even zoeken. Mocht het in deze periode tijdelijk heel koud zijn, waardoor er geen planten bloeien, kijk dan nog een keer als het minder koud is. Planten kunnen soms heel snel weer in bloei staan. Geef alleen bloeiende planten door. Je hoeft geen aantallen te noteren. Deel je vondsten ook op Twitter met #plantenjacht, en op de Facebook-pagina van FLORON of van jezelf. Zo maak je andere natuurliefhebbers enthousiast om ook mee te doen. Welke planten zagen we het vaakst in bloei? Wat zijn de verschillen met vorige jaren? Welke trends zijn er te zien? De belangrijkste resultaten worden gepubliceerd na de telling op deze pagina. Heb je meegeteld? Dan ontvang je via e-mail een seintje als de resultaten klaar staan. De zoekkaart van FLORON helpt je om de 15 meest voorkomende winterbloeiers te herkennen.
Links:
Eindejaars Plantenjacht

Vroege Vogels Radio | 29 december 2024 (Radio 1 NPO)
2024-12-29 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Nu kerst voorbij is, worden kerstbomen massaal weggegooid of verbrand. Jaap vond een duurzamer alternatief. Christiaan van der Hoeven van het Wereld Natuur Fonds vertelt over het fokprogramma van panda’s. Hoe kunnen kinderen hun taal beter ontwikkelen door te spelen in de natuur? En we blikken terug op de beste radioreportages van 2024. De column is deze week van Bibi Dumon Tak.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

Insect van het Jaar 2025 – verkiezing en bekendmaking
2025-01-01 - 2025-02-28
De verkiezing Insect van het Jaar wordt sinds 2022 georganiseerd door Taxon Foundation in samenwerking met EIS Kenniscentrum Insecten, de Nederlandse Entomologische Vereniging en Naturalis Biodiversity Center.
In 2025 wordt voor de vierde keer de Insect van het Jaar-verkiezing gehouden. Je kunt jouw favoriete insect nomineren én eventueel een prangende vraag over het insect indienen. De winnaar krijgt namelijk een onderzoekje cadeau, verder worden onder de stemmers prijzen verloot. Uit een shortlist van vijf bijzondere inheemse insecten, elk geadopteerd door een bekende Nederlander, kiest het publiek zijn favoriet. De actie draagt bij aan het populairder maken van insecten onder het brede publiek.
Links:
Insect van het Jaar
Wie wordt het ‘Insect van het Jaar’ van 2025?

2025 Year of Glaciers’ Preservation
2025-01-01 - 2025-12-31
The United Nations declared 2025 as the International Year of Glaciers’ Preservation, accompanied by the proclamation of the 21st March of each year as the World Day for Glaciers starting in 2025.
Glaciers are crucial for regulating the global climate and providing freshwater, essential for billions of people. However, due to climate change, driven mainly by human activities since the 1800s, these vital resources are rapidly melting. The United Nations has designated 2025 as the International Year of Glaciers’ Preservation to highlight the importance of glaciers and ensure that those relying on them, and those affected by cryospheric processes, receive the necessary hydrological, meteorological, and climate services. These efforts underscore the critical role mountain regions play as a key source of global freshwater and ecosystem services.
Links:
2025 Year of Glaciers’ Preservation
#WorldWaterDay / #WereldWaterDag / UN #WorldWaterReport – release 2025
Melting Point: Understanding the Role of Glaciers with Dr. Heïdi Sevestre
Agenda – Glacier preservation doubled by limiting warming to 1.5°C versus 2.7°C – publication
Global Glacier Casualty List
Calving-driven fjord dynamics resolved by seafloor fibre sensing – publication
Svalbard’s 2024 record summer: An early view of Arctic glaciermeltdown? – publication
World Glacier Monitoring Service
Glacier Monitoring from Space Is Crucial, and at Risk

Vroege Vogels Radio | 5 januari 2025 (Radio 1 NPO)
2025-01-05 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
B&B Vol Liefde kandidaat Dick Lock vestigt een wereldrecord in Surinaamse jungle, we beleven de natuur in de buurt van de Nigeriaanse stad Lagos en we horen het geluid van wolven in Polen. Deze speciale uitzending staat volledig in het teken van onze luisteraars, en de natuur, in het buitenland. Van verhalen uit Duitsland tot Spitsbergen, Noorwegen en Canada. In de studio hebben we onder andere Dirk Hilbers die ecologische natuurreisgidsen maakt, Yvonne Dudock die een boek schreef over de strijd tegen het smeltende ijs en Frederique Holle van IUCN. De column is deze week van Geert Groot Koerkamp.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

Kwart van de zoetwaterfauna bedreigd met uitsterven / One-quarter of freshwater fauna threatened with extinction - publicatie / publication
2025-01-08
Het grote internationale onderzoek ‘One-quarter of freshwater fauna threatened with extinction‘ naar de vissen, kreeftachtigen en libellen in zoet water laat zien dat meer dan een kwart van deze soorten wereldwijd bedreigd wordt met uitsterven, de gegevens laten ook zien wat er moet gebeuren om uitsterven te voorkomen.
Zoet water is van enorm belang voor de biodiversiteit. Minder dan een procent van het oppervlak van de aarde bestaat uit zoet water, terwijl meer dan tien procent van de biodiversiteit afhankelijk is van zoetwaterbiotopen. Internationaal natuurbeleid was recent vooral gericht op mariene of terrestrische biotopen, en er was weinig aandacht voor de specifieke bedreigingen van zoetwaterbiotopen. Een team van tachtig wetenschappers heeft aan de hand van de Rode Lijst-status van 23.496 soorten vissen, kreeftachtigen en libellen een inschatting gemaakt van de bedreiging van zoetwaterfauna. Uit deze in Nature gepubliceerde analyse bleek dat ongeveer 23 procent van de soorten op wereldschaal bedreigd is, variërend van 30 procent van de kreeftachtigen tot zo’n 16 procent van de libellen. De belangrijkste bedreigingen zijn watervervuiling (54% van de bedreigde soorten), aanleg van dammen (39%), habitatvernietiging door bijvoorbeeld ontbossing of agro-industrie (27%) en invasieve soorten of ziekten (28%). Het onderzoek laat ook zien in welke gebieden zoetwaterfauna het sterkst bedreigd is. De grootste diversiteit aan zoetwatervissen, -kreeftachtigen en libellen komt voor in de tropen. De gebieden met het grootste aantal bedreigde soorten liggen echter vaak buiten de tropen. De Middellandse Zeeregio van Europa, Turkije en de Levant huisvest een opvallend hoog aantal bedreigde soorten. De hoge diversiteit, het relatief kleine oppervlak zoetwaterbiotopen en de hoge vraag naar water voor huishoudelijk en agrarisch gebruik is daar debet aan. Maar liefst 23 procent van de 23.496 soorten is geclassificeerd als ‘Data Deficient’. Van deze soorten is zo weinig informatie beschikbaar, dat we niet kunnen inschatten of ze bedreigd zijn. De meeste van deze soorten komen voor in gebieden als de Amazone, Madagascar en Indonesië – tropische gebieden met een hoge, maar slecht onderzochte biodiversiteit.
Links:
Kwart van de zoetwaterfauna bedreigd met uitsterven
Een kwart van de zoetwaterdieren wordt met uitsterven bedreigd

Record High Temperatures in the Ocean in 2024 - publication
2025-01-10
Study ‘Record High Temperatures in the Ocean in 2024‘ shows heating in the ocean has continued in 2024 in response to increased greenhouse gas concentrations in the atmosphere, despite the transition from an El Niño to neutral conditions.
In 2024, both global sea surface temperature (SST) and upper 2000 m ocean heat content (OHC) reached unprecedented highs in the historical record. The 0–2000 m OHC in 2024 exceeded that of 2023 by 16 ± 8 ZJ (1 Zetta Joules = 1021 Joules, with a 95% confidence interval) (IAP/CAS data), which is confirmed by two other data products: 18 ± 7 ZJ (CIGAR-RT reanalysis data) and 40 ± 31 ZJ (Copernicus Marine data, updated to November 2024). The Indian Ocean, tropical Atlantic, Mediterranean Sea, North Atlantic, North Pacific, and Southern Ocean also experienced record-high OHC values in 2024. The global SST continued its record-high values from 2023 into the first half of 2024, and declined slightly in the second half of 2024, resulting in an annual mean of 0.61°C ± 0.02°C (IAP/CAS data) above the 1981–2010 baseline, slightly higher than the 2023 annual-mean value (by 0.07°C ± 0.02°C for IAP/CAS, 0.05°C ± 0.02°C for NOAA/NCEI, and 0.06°C ± 0.11°C for Copernicus Marine). The record-high values of 2024 SST and OHC continue to indicate unabated trends of global heating.
Links:
Ook diepere lagen van de oceaan warmen op

Vroege Vogels Radio | 12 januari 2025 (Radio 1 NPO)
2025-01-12 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Er zijn steeds meer halsbandparkieten in Nederland, is dat erg? Het enige sterrenrestaurant ter wereld dat volledig plantaardig is, bewijs voor massale uitstervingsgolf in Winterswijk en alle uilen van Nederland. En verder: nachtelijke avonturen met uilenkenner, woelmuizen, streektuin die oase is voor sleedoornpage en les over Co2 in de klas. De column is deze week van Dolf Jansen.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

Vroege Vogels Radio | 19 januari 2025 (Radio 1 NPO)
2025-01-19 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Wat zou de Noordzee zelf vinden van haar eigen toekomst? Arita Baaijens pleit voor een toekomst waarbij de zee een vaste plek aan vergadertafels. Sterren tellen om de duisternis te meten. Drugsdumpingen (filmpje) hebben een grote impact op de Brabantse natuur. En verder: Brileider, duinrellen, ooievaars tellen, theaterrat, gladde snavelneut en de uitspraak stikstofrechtzaak. De column is deze week van Hans Sibbel.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

Vroege Vogels Radio | 26 januari 2025 (Radio 1 NPO)
2025-01-26 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Dit weekend is de Nationale Tuinvogeltelling, wij doen live mee bij het Naardermeer! Hoe gaat het met de woelmuizen in ons land? We pluizen braakballen van uilen uit om daarachter te komen. En ecoloog Arnold van den Brug redt bos van de stikstof-ondergang. En verder: Grijze zeehonden op Griend, insecten op schilderijen, duinen verjongen door zand te verplaatsen en alternatieven voor proefdieren. De column is deze week van Bibi Dumon Tak.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
Ruim 100.000 mensen tellen 1.4 miljoen vogels | Tuinvogeltelling 2025
NPO Radio 1 live stream

Lawaai verstoort Amsterdams ecosysteem / Noise pollution as a major disturbance of avian predation in Amsterdam - publicatie / publication
2025-01-28
De aanwezigheid van de mens heeft een grote invloed op de biodiversiteit in de stad, met name geluid is bepalend voor de interactie tussen dieren, blijkt uit een studie in Wildlife Biology.
De stedelijke bevolking groeit ieder jaar. Dat heeft invloed op de biodiversiteit in de stad. En juist in bevolkte gebieden zoals de stad is biodiversiteit belangrijk voor het leveren van ecosysteemdiensten zoals plaagregulering – denk bijvoorbeeld aan de eikenprocessierups. Ecologen Juan Antonio Hernández-Agüero (Instituut voor Milieuvraagstukken) en Bas Krijnen, afgestudeerd in de master Environment and Resource Management, onderzochten welke menselijke factoren de interactie tussen diersoorten in de stad beïnvloeden. Ook wilden ze weten welke maatregelen de stedelijke biodiversiteit kunnen stimuleren. Het onderzoek, dat werd gepubliceerd in Wildlife Biology, is onderdeel van twee projecten die worden ondersteund door Dobberke Beurs en het Fonds Ecologie van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Het doel van deze projecten is om ‘groene’ en ‘blauwe’ infrastructuur – begroeiing en water – in te zetten om menselijke invloed op de biodiversiteit in Amsterdam te verminderen. Om dit te kunnen doen, is het nodig om eerst de belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies in de stad te onderzoeken.
Links:
Lawaai verstoort Amsterdams ecosysteem
Lawaai beïnvloedt Amsterdams ecosysteem

Wereld Wetlands Dag / Wereld Draslanddag / World Wetland Day 2025
2025-02-02
Drasland (Engels: wetland) is laagland dat permanent of tijdelijk verzadigd is/wordt door opkomend water.
Het is dus een gebied op de grens tussen landelijk en waterrijk gebied, gebied dat zeer verschillend doch zeer afhankelijk is van beide. Drasland vertoont hierdoor een karakteristieke vegetatie, een zeer grote biodiversiteit, aangepast aan deze wisselende omstandigheden. Het gebied dient veelal in de eerste plaats als opslag voor overtollig water. Bij overstroming neemt het gebied het teveel aan water op en bij droogte geeft het dat water af en bewaart zo het natuurlijk evenwicht. Een drasland verschilt van een moeras, dat meestal alleen extreem drassige grond betreft, terwijl een drasland een afwisseling van droog en nat kan zijn. In Nederland is de Waddenzee een voorbeeld van een drasland. Vroeger bestond Nederland veelal uit veen. Door de vele soorten biotopen vlak bij elkaar is er een breed scala aan leven, wat natuurlijk weer veel vogels en andere roofdieren aantrekt. Wereldwijd worden veel draslanden beschermd onder de Conventie van Ramsar en het AEWA-verdrag.
Links:
World Wetland Day

Vroege Vogels Radio | 2 februari 2025 (Radio 1 NPO)
2025-02-02 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Een team vrijwilligers plant zo’n 3000 bomen op een bedrijventerrein onder de rook van Schiphol. En verder: Een vrij leven, de stormvloed van 1825, groene industrie, het jaar van de torenvalk en korstmossen. De column is deze week van Dolf Jansen.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

VPRO #Tegenlicht : de strijd om de diepzee (TV internet / NPO 2)
2025-02-02 22:08 - 22:45
Tegenlicht is een informatief televisieprogramma van de VPRO maandelijks op de eerste zondag op NPO 2.
Door de VPRO wordt het programma bestempeld als documentaire op het vlak van politiek, economie, sociologie en wetenschap. Het programma stelt zich ten doel inzicht in de werking van de samenleving te verschaffen.
We willen allemaal in een elektrische auto rijden, ons huis verwarmen via zonnepanelen en een was draaien op windenergie. Zo zijn we ‘goed bezig’. Hoewel? De metalen die we hiervoor nodig hebben, worden nu gedolven uit mijnen in het Globale Zuiden. Een praktijk die niet zelden gepaard gaat met mensenrechtenschendingen en conflict. Maar: op de bodem van de diepzee zijn eveneens grote hoeveelheden kobalt, nikkel en koper te vinden. Kan de diepzee een alternatief bieden voor mijnen op land? VPRO Tegenlicht duikt in de strijd om de diepzee.
Links:
de strijd om de diepzee (bekijken)
Stop diepzeemijnbouw voor het begint / Stop diepzeemijnbouw : Noorwegen, zeg NEE tegen diepzeemijnbouw! – petities

Vroege Vogels Radio | 9 februari 2025 (Radio 1 NPO)
2025-02-09 07:00 - 10:00
Vroege Vogels is een live-radioprogramma, tv-programma en online community van BNNVARA over natuur en milieu.
In het radioprogramma wordt het gesproken woord omlijst door licht klassieke muziek en salonmuziek. Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden door de VARA en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma’s van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 07:00 en 10:00 op NPO Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi’s “Piccolo Concerto in C major” (RV 443).
Slangsterren, zakpijpen, keverslakken of penseelkrabben: onder stenen langs de kust kun je fascinerend leven vinden. Elke eerste zaterdag van de maand maken ze een flinke wandeling door de natuur: moslims van allerlei etnische achtergronden, niet-moslims, iedereen mag meewandelen. De allereerste grutto’s hoor je weer roepen bij het Landje van Geijsel. Rol van AI in onderzoek, orka’s opvangen, kaboutermos, reuzenkopbever en korstmossen. De column is deze week van Patrick Jansen.
Links:
Vroege Vogels (na afloop terugluisteren)
NPO Radio 1 live stream

Leg géén kabel onder Schiermonnikoog en door de Waddenzee - petitie
2025-02-11 - 2025-03-11
Het ministerie van Klimaat en Groene Groei wil energiekabels leggen onder Nationaal Park Schiermonnikoog, dwars door Werelderfgoed Waddenzee en door vruchtbare landbouwgrond van Noord-Groningen.
Ten Noorden van de Waddeneilanden komen twee nieuwe windparken. Sophie Hermans, de Minister van Klimaat en Groene Groei, liet vorige week weten dat benodigde stroomkabels onder Schiermonnikoog en de Waddenzee naar de Eemshaven gaan lopen. Dit uniek en kwetsbaar natuurgebied, zal voor onbepaalde tijd grote schade oplopen. Inwoners van Schiermonnikoog maken zich ook zorgen en daarom is de werkgroep ‘Vrije Horizon Schiermonnikoog’ deze week gestart met een petitie.
Links:
Leg géén kabel onder Schiermonnikoog en door de Waddenzee
Stroomkabel via Schiermonnikoog komt er, minister Hermans schuift bezwaren aan de kant / Zwarte vlaggen op Schiermonnikoog tegen plannen met stroomkabel
TenneT trekt kabels van windpark via Schier en het wad naar vasteland: ‘Zorgvuldig, maar het moet wel’
