IceCube Neutrino Observatory
2010-12-18 - 2030-12-18
The IceCube Neutrino Observatory (or simply IceCube) is a neutrino observatory constructed at the Amundsen–Scott South Pole Station in Antarctica, the project is a recognized CERN experiment (RE10).
Its thousands of sensors are located under the Antarctic ice, distributed over a cubic kilometre. Similar to its predecessor, the Antarctic Muon And Neutrino Detector Array (AMANDA), IceCube consists of spherical optical sensors called Digital Optical Modules (DOMs), each with a photomultiplier tube (PMT) and a single-board data acquisition computer which sends digital data to the counting house on the surface above the array. IceCube was completed on 18 December 2010. DOMs are deployed on strings of 60 modules each at depths between 1,450 and 2,450 meters into holes melted in the ice using a hot water drill. IceCube is designed to look for point sources of neutrinos in the teraelectronvolt (TeV) range to explore the highest-energy astrophysical processes. In November 2013 it was announced that IceCube had detected 28 neutrinos that likely originated outside the Solar System.
Links:
IceCube Neutrino Observatory
IceCube: the coolest way to detect neutrinos (TV The Royal Institution)
IceCube: the coolest way to detect neutrinos
ANITA experiment
Our galaxy seen through a new lens: neutrinos detected by IceCube
[LIVE] Observation of high-energy neutrinos from the Galactic plane

Manifest tegen de uitverkoop van wetenschap
2020-05-29 - 2025-12-31
Foodwatch roept op het manifest ‘Stop de uitverkoop van wetenschap!’ massaal te ondertekenen.
Via het manifest wordt bijgedragen aan het debat over de uitverkoop van wetenschap, maar Foodwatch hoopt dat het niet alleen bij woorden blijft. Het manifest stelt daarom acties voor om de uitverkoop van voedingswetenschap tegen te gaan. Dit zijn natuurlijk niet de enige mogelijke acties om onafhankelijke voedingswetenschap te waarborgen. Door concrete maatregelen voor te stellen, hopen we dat de verschillende spelers zich geroepen voelen om actie te ondernemen.
Links:
Manifest ‘Stop de uitverkoop van wetenschap!

Wageningse voedingswetenschappers overschrijden gedragscode : Transparantie over nevenfuncties – publicatie
Verkenning Wetenschappelijke Integriteit
Vertrouwen in wetenschap licht gestegen

Surface Water and Ocean Topography (SWOT) mission
2022-12-16 - 2025-12-16
The Surface Water and Ocean Topography (SWOT) mission is a satellite altimeter jointly developed and operated by NASA and CNES, the French space agency, in partnership with the Canadian Space Agency (CSA) and UK Space Agency (UKSA).
The objectives of the mission are to make the first global survey of the Earth’s surface water, to observe the fine details of the ocean surface topography, and to measure how terrestrial surface water bodies change over time. While past satellite missions like the Jason series altimeters (TOPEX/Poseidon, Jason-1, Jason-2, Jason-3) have provided variation in river and lake water surface elevations at select locations, SWOT will provide the first truly global observations of changing water levels, stream slopes, and inundation extents in rivers, lakes, and floodplains. In the world’s oceans, SWOT will observe ocean circulation at unprecedented scales of 15–25 km (9.3–15.5 mi), approximately an order of magnitude finer than current satellites. Because it uses wide-swath altimetry technology, SWOT will almost completely observe the world’s oceans and freshwater bodies with repeated high-resolution elevation measurements, allowing observations of variations.
Links:
Surface Water and Ocean Topography at NASA.gov
Ocean Surface Topography from Space at NASA.gov
Cnes project Library at CNES.fr
AVISO+ portal for SWOT

2024 / 2025 Stromboli and Etna eruption
2024-07-03 16:00 - 2025-02-28 23:59 (Europe/Amsterdam)
On 3 July 2024, Stromboli erupted along with Etna, as Protezione Civile issued the highest alert level.
Italy’s Mount Etna and the smaller Stromboli volcano spewed hot ash and lava, raising alert levels on the Mediterranean island of Sicily and forcing a temporary shutdown of the airport in Catania, disrupting flights. Etna, one of the world’s most active volcanoes, has seen intense activity in recent days, lighting up the sky near Catania, while Stromboli off the northern Sicilian coast spilled lava into the sea.
Links:
Sicily closes airport as Etna and Stromboli volcanoes erupt
Etna vulkaan én Stromboli tegelijk in uitbarsting
Etna volcano eruption updates
Thousands of tourists flock to see Etna eruption, blocking rescue services

Water op de Kaart
2024-09-01 - 2025-08-31 | Nederland, Nederland
De campagne ‘Water op de kaart’ van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en de stichting Natuur & Milieu moet een beeld gaan geven van de kwaliteit van water rond een riooloverstort.
Zo’n 40 burgerwetenschappers verspreid over Nederland gaan in hun eigen buurt monsters nemen van de zogenaamde kleine oppervlaktewateren: de sloten of vijvers om de hoek. Dat water blijkt namelijk van niet zo’n goeie kwaliteit. Bij hevige plensbuien, die in toenemende mate voorkomen, komt het riool vol met water te zitten en stroomt het over naar omliggende sloten en plassen. Daar zit het probleem. Door die overstort komen stoffen uit het riool als medicijnresten en poep en plas in het oppervlaktewater terecht. Het project ‘Water op de kaart’ is een vervolg op het onderzoek Vang de Watermonsters, waarbij burgerwetenschappers vijf jaar achter elkaar de waterkwaliteit onderzochten.
Links:
Water op de Kaart
Burgerwetenschappers gaan jaar lang waterkwaliteit meten

Fentale Volcano - signs of possible eruption 2024 - 2025
2024-09-30 - 2025-02-28
Starting from late September 2024, Ethiopia has experienced series of earthquakes ranging from 4.8 to 5.8 Richter magnitude scale with initial epicenter from Afar Region‘s Awash Fentale and spread across much of central Ethiopia.
On 6 October 2024, a series of earthquakes with 4.9-magnitude tremor occurred starting to Afar Region‘s Awash Fentale area and spread into Oromia Region, causing widespread concern. The epicenter was about 23 km northeast of Awash as the tremor occurred at the depth of 10 km and the shaking was felt across central Ethiopia. Over 30 homes collapsed in Afar while thousands fled to neighboring area as refuge. Pubic officials responded by shutdown of transportation infrastructure in the tremor zone to investigate the damage and power outages were likely to be measured. On 13 October, a magnitude of 4.6 quake happened in Oromia Region at around 07:37. The shaking affected throughout central and eastern Ethiopia, such as southern Afar, southern Amhara, and central Oromia regions, northwestern Somali Region, and the capital Addis Ababa. Also on 16 October, an earthquake was observed in Metehara area in Oromia at 23:11 local time with 4.8 magnitude registered. The Volcano Discovery discovered that the tremor struck at the shallow depth of 10 km beneath the Earth surface. The German Research Centre for Geosciences (GFZ) was the first to detail seismic event, providing crucial data for understanding its effects. According to initial reports, residents nearby the epicenter were likely saw a quake, though caused minimal damage.
On 29 December, an earthquake reoccurred in afternoon and until in the morning 5.1 magnitude. Prior to this, two earthquakes occurred in a week. In January 2025, 10 earthquakes were recorded within 24 hours in a week. According to the US Geological Survey, these multiple quakes were 4.3 to 5.1 on the Richter scale occurred around Fentale volcano in Awash. Since 3 January 2025, signs of a volcanic eruption began to appear, prompting authorities to move residents to temporary shelters. The Ethiopian Geological Institute posted a video in Facebook page depicting dust and smoke emerging from a volcano in Awash Fentale in Afar region. On that day, another quake strike with the magnitude 5.8 in epicenter of Addis Ababa. It was at a shallow depth of 10 km according the US Geological Survey and the German Research Centre for Geosciences.
Links:
“Ethiopia rocked by series of earthquakes in 24 hours”. The East African.
“Ethiopia: Over 30 Homes Collapse in Afar As Earthquakes Intensify in Awash Fentale”. Addis Standard.
“Ethiopia: A magnitude-4.9 earthquake occurs in the Oromia Region Oct. 6”. Ethiopia: A magnitude-4.9 earthquake occurs in the Oromia Region Oct. 6 | Crisis24.
“Ethiopia: Over 30 Homes Collapse in Afar As Earthquakes Intensify in Awash Fentale”. Addis Standard.
“Ethiopia: A magnitude-4.9 earthquake occurs in the Oromia Region Oct. 6”. Ethiopia: A magnitude-4.9 earthquake occurs in the Oromia Region Oct. 6 | Crisis24.
“Ethiopia: Magnitude-4.6 offshore earthquake occurs south of Awash, Afar Region, at around 07:37 Oct. 13”. Ethiopia: Magnitude-4.6 offshore earthquake occurs south of Awash, Afar Region, at around 07:37 Oct. 13 | Crisis24.
“Earthquake Shakes Oromiya, Ethiopia: Residents Feel Tremors In Addis Ababa”. ebc.et.
“Earthquake hits Awash Fentale Area again”. Borkena Ethiopian News
“Ethiopia rocked by series of earthquakes in 24 hours”. The EastAfrican. 2025-01-03.
“Risk of Ethiopian volcano eruption prompts evacuation of residents”. Al Arabiya English. 2025-01-03.
“Volcanic eruption hits central Ethiopia’s Afar region amid frequent tremors”. www.aa.com.tr.
“Earthquake of magnitude 5.8 strikes Ethiopia”. Deccan Herald. Retrieved 2025-01-04.
Seismic crisis in Awash Fentale, Ethiopia
Äthiopien: Starkes Erdbeben (M6.0) am Fentale – Großer Vulkanausbruch droht

Waterdier van het jaar 2025 : eendagsvlieg
2025-01-01 - 2025-12-31
2025 staat bij Waterdiertjes.nl in het teken van de eendagsvlieg.
Ondanks hun naam leven eendagsvliegen langer dan één dag – hun larven brengen vaak een jaar door in het water voordat ze uitvliegen. In 2025 onderzoekt Waterdiertjes.nl de verspreiding van deze larven in Nederland om meer te leren over hun leefomgeving en de waterkwaliteit. Help jij de wetenschappers om dit waterdier in kaart te brengen?
Links:
2025: jaar van de eendagsvlieg
Het jaar van de eendagsvlieg

Year of Quantum Science and Technology
2025-01-01 - 2025-12-31
The International Year of Quantum Science and Technology (IYQ) recognizes 100 years since the initial development of quantum mechanics and is a United Nations observance that aims to highlight the contributions of quantum science and practical applications of quantum technology.
The mission of the IYQ is to use the occasion of 100 years of quantum mechanics in 2025 to help raise public awareness of the importance and impact of quantum science and applications on all aspects of life. Anyone, anywhere can participate in IYQ by helping others to learn more about quantum on this centennial occasion or simply taking the time to learn more about it themselves. No One Owns Quantum Science No individual, society, country, institution, or discipline can claim ownership of the past or future of quantum science; it is knowledge that should be free to all. IYQ recognizes those who put effort into studying, developing, investigating, using, and teaching quantum science and technology, while seeking to solicit and answer questions from anyone who wants to learn more about it. Those who have insights into the beauty, power, and importance of quantum science and technology should use IYQ as a moment to share these insights with people who are less familiar with quantum. IYQ asks everyone to make an effort to reach out to people with different cultural backgrounds and aesthetic sensibilities.
If you’re inclined to present or seek out a unified story, make note of where others dissent. If you’re inclined to highlight disputes and controversies, recognize where there is consensus. If you’re inclined to promote or to understand established knowledge, make note of what is still unknown. Manythings have been and will be said about quantum science and technology that are untrue or misleading. The remedy for these statements is more quantum speech. All people proceed from learning simple, sometimes incorrect stories to deeper, more nuanced ones. IYQ aims to meet people where they are in their understanding and help them to construct pathways for this journey. There is often a disparity between how we hope scientific inquiry is conducted and how it is actually practiced by individuals and institutions. IYQ is an opportunity to communicate and model the ideals of how science should be practiced in the hope that future generations will take up these values. Pride in the past and optimism about the future are welcome, and stories often have to be simplified out of necessity, but IYQ should always aim to foreground honesty about the past and future of quantum science and technology. If quantum has brought joy to your life, share this joy with others.
Links:
Year of Quantum Science and Technology
Kwantummechanica
Opening Ceremony of the International Year of Quantum Science and Technology

Das Wissenschaftsjahr 2025 – Zukunftsenergie
2025-01-01 - 2025-12-31
Das Wissenschaftsjahr 2025 – Zukunftsenergie widmet sich den Lösungen, Ideen und ungelösten Fragen, an denen die Energieforschung arbeitet.
Ein weltweit steigender Energiebedarf, begrenzte Ressourcen und der Klimawandel stellen Regierungen und Industrie, aber auch Bürgerinnen und Bürger vor neue Herausforderungen. Sie geben Anlass, schon heute über die Energieversorgung von morgen nachzudenken. Wie gelingt uns eine klimaneutrale, verlässliche und ressourcenschonende Energiewende? Welche Technologien nutzen wir dazu schon heute und was erwartet uns? Wie sieht die Energieversorgung der Zukunft aus – und wie können wir als Gesellschaft konstruktiv darüber sprechen? Erfahren Sie mehr über aktuelle Forschungsergebnisse und diskutieren Sie mit bei den zahlreichen Veranstaltungen, Projekten und Aktionen im Wissenschaftsjahr 2025 – Zukunftsenergie.
Links:
Das Wissenschaftsjahr 2025 – Zukunftsenergie
MS Wissenschaft : Tour der Wissenschaft 2025

What time will it be? A comprehensive literature review on daylight saving time - publication
2025-01-21
Deviation between sun clock and social clock. (A) Time zones of Europe during standard time. (B) Deviation during standard time in minutes. (C) Deviation during DST in minutes, click picture to enlarge
Daylight saving time (DST) affects millions of people in various everyday situations and is a common topic of debate in legislative parliaments around the world, the paper ‘What time will it be? A comprehensive literature review on daylight saving time‘ presents a literature review on the effects of the clock change and DST on electricity usage, health, crime rates, road safety, and economic aspects.
This addresses a gap in current literature reviews, as there is a lack of linked analyses considering these research fields. The paper shows that there are partial positive effects on crime rates and road safety generally that result from the delay in ambient light availability. This contrasts with the clearly negative effects on health and the economic aspects, which are mainly driven by the disturbed circadian rhythm and the resulting sleep problems. Furthermore, the initial idea of DST to save electricity will probably no longer apply and may even lead to increased usage. This literature review provides a basis for future research and promotes interdisciplinary research by summarizing current findings in a cross-disciplinary manner and identifying research gaps and opportunities. Furthermore, the findings may guide policy-making discussions and decisions.
Links:
Zomer- of wintertijd: wat is de echte tijd?

Focus : Brein op ketodieet (TV NPO 2)
2025-01-22 20:50 - 21:20
Focus is een Nederlands wetenschappelijk televisieprogramma van de NTR. Het programma volgde in 2023 het NTR-programma Atlas op als wetenschapsprogramma van de Nederlandse Publieke Omroep.
In het programma gaan presentatoren Petra Grijzen en Lara Billie Rense op zoek naar oplossingen voor actuele problemen in de wereld. Focus is de crossmediale titel van het platform NTR Wetenschap. Naast het tv-programma is er de Focus-podcast die wordt gepresenteerd door Lara Billie Rense. Het platform heeft een YouTube-kanaal en is actief op Facebook, X, LinkedIn, Instagram en TikTok.
Het is een bekende truc om snel af te vallen: je vermijdt koolhydraten, maar eet nog wel vette producten. Sommige van de mensen die zo’n ketogeen dieet volgen, merken onverwachts dat ze niet alleen kilo’s kwijtraken, maar dat ook hun mentale klachten verminderen. Het was al wetenschappelijk bewezen dat het ketogeen dieet vaak goed werkt om epileptische aanvallen te voorkomen. Nu is de vraag: kan dit moeilijk vol te houden dieet ook andere patiëntengroepen helpen, zoals mensen met ADHD, schizofrenie en depressie?
Links:
Focus : Brein op ketodieet (na afloop bekijken)

Dag van het Handschrift / Handwriting Day 2025
2025-01-23
In 1977 werd de Dag van het Handschrift voor het eerst in Amerika in gevierd, de initiatiefnemer was de Writings Instrument Manufacturers Association.
Het motief voor een “National Handwriting Day” was louter commercieel. Zij wilde met deze dag het gebruik van pennen, potloden en schrijfpapier promoten. Later transformeerde de dag van nationaal naar internationaal. Het Platform Handschriftontwikkeling organiseert rond de Dag van het Handschrift de Week van het Handschrift. Waarom nu specifiek op 23 januari de Dag van het Handschrift wordt gevierd c.q. herdacht is ter herinnering aan de geboortedatum van John Hancock, een belangrijk Amerikaans staatsman. Hancock was de voorzitter van het Continental Congress dat de Onafhankelijkheidsverklaring aannam, en hij was de eerste die de Onafhankelijkheidsverklaring op 4 juli 1776 ondertekende.
De snelgroeiende digitale maatschappij zorgt ervoor dat schrijven met de hand aan het “uitsterven” is. Baby’s spelen bij wijze van spreken niet meer met een rammelaar maar met een tablet of smartphone, ze swipen en tikken er in de wieg al lustig op los. Zal uiteindelijk het handschrift het onderspit gaan delven in de digitale wereld? Wordt typen op toetsenborden en tikken op schermen de “geschreven” communicatievormen? Daar gaat het wel steeds meer op lijken want zelfs het krabbelen van een handtekening is zeldzamer geworden omdat men liever de chip-pin- en creditcards gebruikt. Staat de “hand” in “handschrift” onder druk? Maakt het toetsenbord of beeldscherm schrijven met de hand overbodig? Het antwoord daarop is nee. Het leren schrijven heeft meer om het lijf dan alleen leren mooi te schrijven, de nadruk ligt vooral op léésbaar schrijven. Er wordt zelfs door enkele wetenschappers aangegeven dat de verminderde aandacht voor het schrijven een toename laat zien in het aantal gevallen van kinderen met dyslexie.
‘Handschrift is niet raar, maar heel bijzonder!’, zou een een uitspraak van juffrouw Ank van de Luizenmoeder kunnen zijn. Eigenlijk is heel bijzonder dat schrijven met de hand als raar gezien wordt. Het leren schrijven biedt een aantal voordelen, het is onder andere van groot belang voor de ontwikkeling van de hersenen van een kind. Het leren schrijven is goed voor de ontwikkeling van de fijne motoriek. Het is zelfs onmisbaar voor het leren lezen en spellen. Niet alleen voor kinderen is het belangrijk maar ook voor volwassen. Door te blijven schrijven stimuleer je de samenwerking van de linker- en rechter hersenhelft. Een soort hersengymnastiek. Klassenpost is een unieke campagne; landelijk klimmen leerlingen van het primair en voortgezet onderwijs in de pen om elkaar een handgeschreven brief te sturen. Deze week ontvangen de leerlingen vanuit heel Nederland een met de hand geschreven brief van iemand die in dezelfde groep zit en ongeveer dezelfde leeftijd heeft maar in een andere stad woont. Kunnen de kinderen ook meteen nog hun topografische kennis testen. Twee vliegen in één klap.
Links:
Handwriting Day

Present-day mass loss rates are a precursor for West Antarctic Ice Sheet collapse - publication
2025-01-23
Door de sterke opwarming van de Zuidelijke Oceaan smelten gletsjers aan de rand van het Antarctische continent aan de onderkant snel weg, hierdoor worden de landinwaarts gelegen ijsmassa’s instabiel, en storten uiteindelijk in.
Het verdwijnen van Antarctisch landijs draagt direct bij aan zeespiegelstijging. De studie ‘Present-day mass loss rates are a precursor for West Antarctic Ice Sheet collapse‘ van de Universiteit Utrecht (IMAU) laat zien dat het afbreken van twee Antarctische gletsjers op termijn onvermijdelijk is. Het is al langer bekend dat twee grote gletsjers in West Antarctica, Thwaites en Pine Island, zeer gevoelig zijn voor opwarmend zeewater, en momenteel hard afsmelten. Dit wordt veroorzaakt doordat een groot deel van deze gletsjers beneden het huidige zeeniveau liggen en dus makkelijk in contact komen met opwarmend oceaanwater. Als deze gletsjers zich terugtrekken, komen ze in dieper water terecht, wat ze uiterst gevoelig maakt voor oceaanopwarming. Dat is zorgelijk, omdat beide gletsjers voldoende ijs bevatten om, als ze helemaal zouden wegsmelten, het mondiale zeeniveau met ruim een meter te laten stijgen. De toekomstige veranderingen van de Antarctische IJskap worden bepaald met behulp van computerberekeningen van het afsmelten van ijs, de ijsstromen en sneeuwval op de ijskap. Hierbij vormen de huidige waargenomen ijsdikteveranderingen een van de belangrijkste bronnen van onzekerheid. In de studie wordt een nieuwe techniek toegepast om deze ijsdikteveranderingen op een correcte manier mee te nemen, waarbij men zich met name richt op de twee genoemde klimaatgevoelige gletsjers. Hierdoor kunnen toekomstige ontwikkelingen voor diverse klimaatscenario’s (mate van opwarming) veel nauwkeuriger dan voorheen berekend worden.
Links:
De onvermijdelijkheid van zeespiegelstijging
Unieke metingen bevestigen kwetsbaarheid Thwaites gletsjer

#EducationDay World Day of Education / Dag van het Onderwijs 2025
2025-01-24
The right to education is enshrined in article 26 of the Universal Declaration of Human Rights. The declaration calls for free and compulsory elementary education.
The Convention on the Rights of the Child, adopted in 1989, goes further to stipulate that countries shall make higher education accessible to all. When it adopted the 2030 Agenda for Sustainable Development in September 2015, the international community recognized that education is essential for the success of all 17 of its goals. Sustainable Development Goal 4, in particular, aims to “ensure inclusive and equitable quality education and promote lifelong learning opportunities for all” by 2030. Education offers children a ladder out of poverty and a path to a promising future. But about 265 million children and adolescents around the world do not have the opportunity to enter or complete school; 617 million children and adolescents cannot read and do basic math; less than 40% of girls in sub-Saharan Africa complete lower secondary school and some four million children and youth refugees are out of school. Their right to education is being violated and it is unacceptable. Without inclusive and equitable quality education and lifelong opportunities for all, countries will not succeed in achieving gender equality and breaking the cycle of poverty that is leaving millions of children, youth and adults behind.
Links:
International Day of Education
Education is a basic human right
Global Education Cooperation Mechanism #Education2030

Tuinvogeltelling / Het Grote Vogelweekend 2025
2025-01-24 - 2025-01-26
Tel één keer een half uurtje de vogels in je tuin of op je balkon.
De Tuinvogeltelling op 24, 25 en 26 januari 2025 is het grootste burgeronderzoek van Nederland. In 2024 telden meer dan 100.000 mensen mee. Daar is Vogelbescherming Nederland blij om, want het geeft een helder beeld van hoe het met de vogels in onze tuinen gaat. Met de gegevens van de Tuinvogeltelling kunnen bedreigde vogels beter beschermd worden. En dat is hard nodig. Doe ook nu mee en help Vogelbescherming Nederland. Voor het te laat is. Op 25 en 26 januari tellen ook duizenden Vlamingen opnieuw de vogels in hun tuin tijdens het Grote Vogelweekend, het grootste citizen science project rond tuinvogels in Vlaanderen. De jaarlijkse tellingen bieden ons inzicht in hoe vogels tuinen gebruiken tijdens de winter. Door consistent te tellen, krijgen we vergelijkbare gegevens en een beter beeld van de toestand van onze vogels. De gegevens uit de tellingen zijn dus omvangrijk en waardevol. Maar ook de educatieve rol is belangrijk, want tellers ontdekken dat systematisch voederen tuinvogels helpt.

Links:
Tuinvogeltelling
Het Grote Vogelweekend
Doe mee met de Nationale Tuinvogeltelling!
Welke vogels zijn er dit jaar allemaal geteld?

33 duizend mensen dakloos begin 2024 - publicatie
2025-01-28
Op 1 januari 2024 waren naar schatting 33 duizend mensen tussen de 18 en 65 jaar in Nederland dakloos, dit is hoger dan begin 2022, toen lag dit aantal nog op bijna 27 duizend.
Tussen 2018 en 2022 daalde het aantal dakloze mensen nog. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS, op basis van drie registers en een bijschatting. Mensen die buiten, in een auto, kraakpand of vakantiewoning slapen, en mensen die de noodopvang bezoeken, telt het CBS als dakloos. Ook mensen zonder eigen onderdak die tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of kennissen worden beschouwd als dakloos. Mensen in tijdelijke opvang worden meegeteld als dakloos als het verblijf van korte duur is.
Links:
33 duizend mensen dakloos begin 2024

Focus : Allergieën te lijf (TV NPO 2)
2025-01-29 20:50 - 21:20
Focus is een Nederlands wetenschappelijk televisieprogramma van de NTR. Het programma volgde in 2023 het NTR-programma Atlas op als wetenschapsprogramma van de Nederlandse Publieke Omroep.
In het programma gaan presentatoren Petra Grijzen en Lara Billie Rense op zoek naar oplossingen voor actuele problemen in de wereld. Focus is de crossmediale titel van het platform NTR Wetenschap. Naast het tv-programma is er de Focus-podcast die wordt gepresenteerd door Lara Billie Rense. Het platform heeft een YouTube-kanaal en is actief op Facebook, X, LinkedIn, Instagram en TikTok.
Van een half jaar snotteren tot soms zelfs levensbedreigende situaties, in Nederland hebben steeds meer mensen last van een allergie. Naar schatting heeft ongeveer 5% van de Nederlanders last van een voedselallergie en 20% van een luchtwegallergie, zoals hooikoorts. Volgens allergoloog Maurits van Maaren van het Erasmus MC is dit niet los te zien van het gegeven we in het Westen onze levensstijl flink hebben veranderd: we zijn steeds meer in de stad gaan wonen. ‘Daar is geen frisse lucht en er zijn geen dieren waarmee we in contact komen – dingen die ervoor zorgen dat we minder allergieën krijgen.’ Moeten we dan weer terug naar de boerderij?
Links:
Focus : Allergieën te lijf (na afloop bekijken)

Kolumbos vulkaan - aardbevingenzwerm
2025-02-01 - 2025-02-14
Klik op afbeelding om te lezen
Rond de submariene calderavulkaan Kolumbo (Grieks: ηφαίστειο Κολούμπος), in de Egeïsche Zee ongeveer 8 km noordoostelijk van het Griekse eiland Santorini, onderdeel van hetzelfde vulkanische complex, zijn sinds eind januari 2025 vele aardbevingen te voelen.
De Griekse overheid heeft op 6 februari 2025 de noodtoestand afgekondigd voor het eiland Santorini, nadat de populaire toeristenbestemming in een week tijd opgeschrikt was door honderden onderzeese aardbevingen. De zwaarste daarvan vond plaats op 5 februari tussen Santorini en het eiland Amorgos, en had een kracht van 5.2 op de schaal van Richter.
Links:
Latest quakes in or near Santorini Island, South Aegean, Greece: past 7 days

Focus : Bacteriofagen: Hoop uit het riool (TV NPO 2)
2025-02-05 20:50 - 21:20
Focus is een Nederlands wetenschappelijk televisieprogramma van de NTR. Het programma volgde in 2023 het NTR-programma Atlas op als wetenschapsprogramma van de Nederlandse Publieke Omroep.
In het programma gaan presentatoren Petra Grijzen en Lara Billie Rense op zoek naar oplossingen voor actuele problemen in de wereld. Focus is de crossmediale titel van het platform NTR Wetenschap. Naast het tv-programma is er de Focus-podcast die wordt gepresenteerd door Lara Billie Rense. Het platform heeft een YouTube-kanaal en is actief op Facebook, X, LinkedIn, Instagram en TikTok.
Steeds vaker laten gevaarlijke bacteriën zich niet doden door antibiotica. Een toekomst waarin zelfs een blaasontsteking dodelijk kan zijn, is reëel. In de strijd tegen toenemende resistentie richten wetenschappers hun pijlen op virussen die specifiek één soort bacterie doden: bacteriofagen of fagen. Ze komen o.a. uit het riool. Nederlandse patiënten zijn voor fagentherapie nog vaak aangewezen op het buitenland. Ger van het Einde had een resistente bacterie in zijn schouder die constante pijn veroorzaakte. Toen een armamputatie werd geopperd, ging hij zelf op zoek naar fagen. Na het drinken van fagendrankjes uit Georgië verdween de bacterie.
Links:
Focus : Bacteriofagen: Hoop uit het riool (na afloop bekijken)
WHO World Antibiotic Awareness Week / World AMR Awareness Week / Antibiotica bewustwordingsweek 2024

Periodic Table Day / Dag van het Periodiek systeem 2025
2025-02-07
The periodic table (Periodiek systeem), also known as the periodic table of elements, is a tabular display of the chemical elements, which are arranged by atomic number, electron configuration, and recurring chemical properties.
The structure of the table shows periodic trends. The seven rows of the table, called periods, generally have metals on the left and nonmetals on the right. The columns, called groups, contain elements with similar chemical behaviours. Six groups have accepted names as well as assigned numbers: for example, group 17 elements are the halogens; and group 18 are the noble gases. Also displayed are four simple rectangular areas or blocks associated with the filling of different atomic orbitals. The elements from atomic numbers 1 (hydrogen) to 118 (oganesson) have all been discovered or synthesized, completing seven full rows of the periodic table. The first 94 elements, hydrogen to plutonium, all occur naturally, though some are found only in trace amounts and a few were discovered in nature only after having first been synthesized. Elements 95 to 118 have only been synthesized in laboratories, nuclear reactors, or nuclear explosions. The synthesis of elements having higher atomic numbers is currently being pursued: these elements would begin an eighth row, and theoretical work has been done to suggest possible candidates for this extension. Numerous synthetic radioisotopes of naturally occurring elements have also been produced in laboratories.
The organization of the periodic table can be used to derive relationships between the various element properties, and also to predict chemical properties and behaviours of undiscovered or newly synthesized elements. Russian chemist Dmitri Mendeleev published the first recognizable periodic table in 1869, developed mainly to illustrate periodic trends of the then-known elements. He also predicted some properties of unidentified elements that were expected to fill gaps within the table. Most of his forecasts soon proved to be correct, culminating with the discovery of gallium and germanium in 1875 and 1886 respectively, which corroborated his predictions. Mendeleev’s idea has been slowly expanded and refined with the discovery or synthesis of further new elements and the development of new theoretical models to explain chemical behaviour. The modern periodic table now provides a useful framework for analyzing chemical reactions, and continues to be widely used in chemistry, nuclear physics and other sciences. Some discussion remains ongoing regarding the placement and categorisation of specific elements, the future extension and limits of the table, and whether there is an optimal form of the table.
Deze periodieke tabel toont de primaire bron voor elk element, klik op afbeelding om bericht te lezen
Links:
Periodic Table Day
Alternative periodic tables
Mendeleev first presented his periodic table on 06-03-1869 to the Russian Chemical Society
APOD: 2020 August 9 – The Origin of Elements
ChemHaiku
Periodic Videos
Kwantummechanica

2 voor 12 – start seizoen voorjaar 2025 (TV NPO 2)
2025-02-07 20:25 - 21:05
2 voor 12 (voorheen Twee voor Twaalf, vanaf januari 2019 gestileerd als 2V12) is een televisiequiz die op de Nederlandse publieke omroep uitgezonden wordt door BNNVARA (voorheen VARA).
Het is een kennisquiz waarbij de deelnemers, teams van twee spelers, twaalf vragen moeten beantwoorden. Uit de twaalf beginletters van de antwoorden moeten zij dan een woord raden.
Links:
2 voor 12

Dies natalis Universiteit Leiden (1575) - 450 jarig jubileum
2025-02-08
De Universiteit Leiden (Latijnse naam: Academia Lugduno-Batava; Engelse naam: Leiden University, afkorting: LEI) werd opgericht in 1575 en is de oudste universiteit van Nederland.
De universiteit telt zeven faculteiten (zes in Leiden en één in Den Haag), waaraan in 2021 meer dan 34.000 studenten ingeschreven stonden. De naam van de universiteit was tot 1998 Rijksuniversiteit Leiden (RUL). Alumni van de Universiteit Leiden ontvingen 16 Nobelprijzen.
Links:
Universiteit Leiden viert dies natalis: ‘Al 450 jaar de tijd vooruit’

Binnenkern aarde draait niet alleen langzamer, maar verandert ook van vorm / Annual-scale variability in both the rotation rate and near surface of Earth’s inner core - publication
2025-02-10 08:00 - 17:00
De binnenkern van de Aarde is twintig jaar in behoorlijk vervormd en is niet zo bolvormig als eerst werd aangenomen, maar vervormt regelmatig aan de randen van de bol, schrijven wetenschappers in Nature Geoscience.

De Amerikaanse en Chinese wetenschappers deden verder onderzoek naar de veranderingen in de aardkern. In juni 2024 werd al bekend dat de aardkern langzamer is gaan draaien. Ze vonden daarvoor nog meer bewijs, maar kregen ook meer inzicht in de vorm. De binnenkern wordt altijd omschreven als een metalen bol, maar is volgens de wetenschappers zeker niet glad aan de randen. De vervorming op de grens met de buitenkern is op sommige plekken 100 meter of meer

Links:
Binnenkern aarde draait niet alleen langzamer, maar verandert ook van vorm

Observation of an ultra-high-energy cosmic neutrino with KM3NeT - publication
2025-02-12
Wetenschappers hebben een bijzondere variant waargenomen van een neutrino met een energie van 220 miljoen miljard elektronvolt, dertig keer zoveel als tot nu toe was gemeten.
Dat maakt het waarschijnlijk dat het deeltje een kosmische oorsprong heeft. De wetenschappers, onder meer van het Nederlandse instituut Nikhef, zijn totaal verrast door het hoge energieniveau van het deeltje. De detectie is het eerste bewijs dat er in het heelal neutrino’s voorkomen met zulke hoge energieniveaus. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke blad Nature. Het deeltje werd waargenomen in de Kilometre Cube Neutrino Telescope (KM3NeT) op 13 februari 2023. De telescoop was nog maar voor 10 procent klaar, dat maakt de waarneming erg bijzonder.
Links:
Neutrino met hoogste energie ooit gedetecteerd, ‘dachten wel dat ze bestonden’
Fishing for Neutrinos in the Deep Sea (TV webcast)
Why scientists are so excited about the highest-energy ‘ghost particle’ ever seen

Darwin Dag / Darwin Day / Charles Darwin geboortedag (1809) 2025
2025-02-12
Charles Robert Darwin (*Shrewsbury (Shropshire), 12 februari 1809 – +Downe (Kent), 19 april 1882) was een Engelse autodidact op het gebied van natuurlijke historie, biologie en geologie.
Darwin ontleent zijn roem aan zijn theorie dat evolutie van soorten wordt gedreven door natuurlijke selectie. Het bestaan van evolutie werd omstreeks 1850 al door een groot deel van de wetenschappelijke gemeenschap geaccepteerd. De acceptatie van natuurlijke selectie als aandrijvend mechanisme liet langer op zich wachten, maar is tegenwoordig onomstreden. Darwin werd gelovig opgevoed en opgeleid volgens de filosofie van de toen in Engeland gangbare natuurlijke theologie, die religie en wetenschap wilde verenigen. Dankzij de waarnemingen en ontdekkingen die hij in de loop van zijn leven deed ging hij echter steeds meer twijfelen zowel aan deze gangbare ideeën over soortvorming als aan zijn persoonlijke geloof. Tijdens een onderzoeksreis met het schip de Beagle (1831-1836) bezocht Darwin Zuid-Amerika, Australië, het zuiden van Afrika en diverse eilandengroepen in de Grote en Indische Oceaan.
Op al deze plekken bestudeerde hij de plaatselijke dieren, planten, fossielen en geologie. Een groot deel van zijn verdere leven was gewijd aan het onderzoeken en classificeren van de op zijn reis verzamelde voorwerpen en het was dankzij dit onderzoek dat hij op zijn theorie over het ontstaan van soorten kwam. Darwins werk betekende een paradigmaverschuiving en een wetenschappelijke revolutie, die een grote invloed had op maatschappij, filosofie en religie. De acceptatie van de evolutie van soorten had als gevolg dat de mens als een diersoort, een onderdeel van de natuur, in plaats van als een boven de natuur staande levensvorm moest worden beschouwd. Darwins evolutietheorie vormt tegenwoordig, samen met de erfelijkheidsleer van Mendel, de basis van alle biologische theorie.

Links:
Darwin Day
The Complete Work of Charles Darwin Online
Vroege Vogels, Charles Darwin
Beagle, in het kielzog van Darwin
Evolutie Dag 2024
Complete bibliotheek van Charles Darwin online gezet door historici

Changing life expectancy in European countries 1990–2021: a subanalysis of causes and risk factors from the Global Burden of Disease Study 2021 - publication
2025-02-18
Life expectancy at birth for both sexes combined, from 1990 to 2021 by country, ordered by 2019 life expectancy, click picture to read
Decades of steady improvements in life expectancy in Europe slowed down from around 2011, well before the COVID-19 pandemic, for reasons which remain disputed.
The writers of the article ‘Changing life expectancy in European countries 1990–2021‘ aimed to assess how changes in risk factors and cause-specific death rates in different European countries related to changes in life expectancy in those countries before and during the COVID-19 pandemic. They used data and methods from the Global Burden of Diseases, Injuries, and Risk Factors Study 2021 to compare changes in life expectancy at birth, causes of death, and population exposure to risk factors in 16 European Economic Area countries (Austria, Belgium, Denmark, Finland, France, Germany, Greece, Iceland, Ireland, Italy, Luxembourg, the Netherlands, Norway, Portugal, Spain, and Sweden) and the four UK nations (England, Northern Ireland, Scotland, and Wales) for three time periods: 1990–2011, 2011–19, and 2019–21. Changes in life expectancy and causes of death were estimated with an established life expectancy cause-specific decomposition method, and compared with summary exposure values of risk factors for the major causes of death influencing life expectancy.
Links:
Door ongezonde leefstijl stagneert de levensverwachting, ook in Nederland
MDL Fonds slaat alarm: Zorgwekkende stijging transplantaties door leververvetting – publicatie / Start Leverstijl.nl
Het Nederland van de toekomst: we worden dikker, maar ook ouder

In de geschiedenis
2025-02-23
Links:
Wikipedia

#Februaristaking Herdenking 2025 (TV AT5)
2025-02-25 16:45 - 18:00 | Amsterdam, Amsterdam, Nederland
De Februaristaking van 1941 was een staking op 25 en 26 februari 1941 die begon in Amsterdam en zich uitbreidde naar de Zaanstreek, Haarlem, Velsen, Weesp, Hilversum en de stad Utrecht, het was de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetter in Nederland.

De staking was het enige massale en openlijke protest tegen de Jodenvervolging in bezet Europa. Aanleiding van de staking waren de eerste razzia’s in Amsterdam waarbij honderden Joodse mannen opgepakt werden. De toenmalige illegale CPN organiseerde deze staking met het motto ‘STAAKT! STAAKT! STAAKT!’.
Links:
Herdenking Februaristaking
destadmoetplat!
AT5 zendt live herdenking van de Februaristaking bij de Dokwerker uit / AT5 live stream

Fishing for Neutrinos in the Deep Sea (TV webcast)
2025-02-26 20:00 - 21:30 | RUG Academy Building Groningen, Broerstraat 5, Groningen, Nederland
At a depth of 3.5 kilometers in the Mediterranean Sea, Dutch scientists are constructing a massive neutrino detector called Kilometre Cube Neutrino Telescope (KM3NeT) spanning one cubic kilometer.
Recently KM3NeT detected an extraordinarily high-energy neutrino originating from outer space. Neutrinos are fundamental particles often referred to as “ghost particles” because they rarely interact with other matter. The energy of this cosmic neutrino was significantly greater than that of any neutrino previously detected on Earth. Is this a groundbreaking discovery? Moreover, what do we hope to learn from studying neutrinos? And why are scientists putting a telescope on the bottom of the ocean in the first place? Daan van Eijk will explain what is detected by exploring the inner workings of the KM3NeT detector. How does the detector allow us to detect these ghostly particles? What can they reveal about the astrophysical processes in our universe that produce these elusive particles?
Links:
Fishing for Neutrinos in the Deep Sea
Observation of an ultra-high-energy cosmic neutrino with KM3NeT – publication

Landelijke kikkerdriltelling 2025
2025-02-28 - 2025-03-28
RAVON organiseert vanaf 28 februari tot en met 28 maart 2025 de jaarlijkse terugkerende landelijke kikkerdriltelling, er wordt in een aantal weken tellen hoeveel eiklompen van de bruine kikker er in je tuinvijver zijn afgezet.
Deze telling is gericht op de bruine kikker. Dit is namelijk een van de eerste amfibieën die zich in de lente gaat voortplanten. Andere kikkers leggen hun eitjes later in het voorjaar, op de heikikker na. Omdat de heikikker maar bij hoge uitzondering voor komt in tuinen maken we geen onderscheid tussen de eiklompen van de bruine kikker en die van de heikikker. De eiklompen zijn goed zichtbaar aan het wateroppervlakte en zijn grote klompen. De eiklompen zijn per stuk te tellen. Elk kikkerpaartje legt namelijk één eikomp. Door het aantal klompen met twee te vermenigvuldigen, weten we dus exact hoeveel kikkers er in onze tuinen leven. Tegelijkertijd met de bruine kikker legt de gewone pad haar eitjes; in de vorm van snoeren. Deze snoeren liggen echter echt onderwater, waardoor ze moeilijker te tellen zijn. De paddensnoeren nemen we dan ook niet mee in de telling.
Links:
Landelijke kikkerdriltelling
#WorldFrogDay Wereld Kikkerdag 2025
