22 jul. 1986 00:00:00 – 22 jul. 1986 23:59:00
Delfzijl, NederlandEde Ulfert Staal (Warffum, 2 augustus 1941 - Delfzijl, 22 juli 1986) was leraar Engels en streektaalzanger en -dichter. Hij is bekend geworden met door hemzelf geschreven en gezongen Groningse liedjes over het leven op het Groningse platteland. Hij heeft ook liedjes geschreven onder het pseudoniem E. Paltrams ('smartlap' achterstevoren).
Ede Staal was de zoon van Boele Staal, een onderwijzer en NSB'er. Hij trouwde met Sophia Theodora (Fieke) Spoel; samen kregen ze zes zonen. Het gezin Staal bewoonde verschillende boerderijen in de provincie Groningen. Ede Staal werd, na al in 1973 een single te hebben gemaakt, in 1981 ontdekt door Engbert Gruben, een medewerker van Radio Noord. In 1982 werd Mien Toentje de herkenningsmelodie van een tuinierrubriek op Radio Noord. Het liedje werd zeer populair en Ede Staal werd beschouwd als de volkszanger van Groningen. Er kwamen veel aanvragen voor optredens, maar Staal ging er zelden op in.
In 1984 kwam er een plaatje met vier liedjes uit, getiteld: Man, man, man, wat 'n boudel. Zijn weinige optredens werden grote successen. Staals vaste begeleider was pianist/accordeonist Henk Bemboom. Tijdens zijn werk voor Radio Noord leverde Staal incidenteel ook repertoire aan andere artiesten. Zo schreef hij onder andere nummers voor The Askay Brothers (Johan Raspe en Rieks Folgerts). Met Staals compositie "Naargens Beter as Thoes" hadden zij jarenlang succes. In december 1984 kwam Edes eerste langspeelplaat uit, met twaalf Groningse liedjes. De plaat, met de titel Mien Toentje, werd een groot succes. Het oplagecijfer rees naar het niveau van een landelijk succes.
In januari 1985 onderging Staal een zware operatie en was daardoor geruime tijd non-actief. Pas in november 1985 trad hij weer succesvol op, op het Mollebone-liedjesfestival in Delfzijl. Begin 1986 kreeg Staal een vaste column in het Radio Noord-programma Sloaperstil. Zijn "vertelstertjes" werden wekelijks op zondagochtend uitgezonden en een aantal verscheen in het blad Toal en Taiken. Op 22 juli 1986 overleed Staal aan longkanker, 44 jaar oud, na een korte maar succesvolle artistieke carrière, in zijn boerderij aan de Farmsumerweg onder Delfzijl. In die plaats werd hij ook begraven.
